Zekerheid voor defensiebedrijven

De regering moet kritieke defensiecapaciteit borgen met langjarige opdrachten en concrete bestellingen. Deze zekerheid is nodig zodat defensiebedrijven kunnen investeren in personeel, productie en innovatie. Staatsaandeelhouderschap mag pas als laatste redmiddel worden ingezet.

Motie van het lid Ceulemans c.s. over de borging van kritieke Nederlandse defensiecapaciteit primair vormgeven via langjarige opdrachten en concrete bestellingen

Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2026–2027 28 165 Deelnemingenbeleid rijksoverheid Nr. 483 MOTIE VAN DE LEDEN CEULEMANS C.S. Voorgesteld 22 september 2026 De Kamer, constaterende dat Nederlandse defensiebedrijven voor investeringen in productiecapaciteit, personeel en innovatie afhankelijk zijn van voldoende voorspelbaarheid over toekomstige opdrachten; overwegende dat kritieke Nederlandse defensiecapaciteit waar mogelijk moet worden geborgd via langjarige opdrachten en concrete bestellingen, en dat staatsaandeelhouderschap pas aan de orde moet komen wanneer minder vergaande maatregelen zijn genomen; verzoekt de regering het borgen van kritieke Nederlandse defensiecapaciteit primair vorm te geven via langjarige opdrachten en concrete bestellingen en staatsaandeelhouderschap pas als laatste redmiddel in te zetten.
22 september | JA21 | Verworpen: 28–122 |

Stemuitslag

Verkiezingsprogramma SP

Stemverwachting: voor (vrij zeker, 75%)

Argumenten voor: De partij streeft naar strategische autonomie en een onafhankelijke industrie voor essentiële producten [3]. Zij willen dat cruciale industrie in Nederland blijft [5] en dat de overheid zorgt voor een stabiel beleid met voorspelbaarheid, zodat bedrijven de zekerheid hebben voor hun investeringen [1]. Het borgen van capaciteit via langjarige opdrachten sluit aan bij de behoefte aan deze investeringszekerheid [1]. Daarnaast wil de partij de inkoopkracht van de overheid gebruiken om de economie te sturen [2].

Argumenten tegen: De partij is fel tegen hoge defensie-uitgaven vanwege de negatieve impact op sociale voorzieningen zoals zorg en onderwijs [4][6]. Daarnaast wil de partij waar nodig de zeggenschap terugpakken [1] en publieke sectoren beschermen tegen privatisering [1][7]; het uitstellen van staatsaandeelhouderschap naar een 'laatste redmiddel' zou de directe sturing en zeggenschap van de overheid kunnen beperken.

Bronnen:

  1. "Stabiel beleid boven privatiseringen. Een sterke economie is gebaat bij een overheid die een stabiel beleid voert voor de lange termijn, zodat burgers en bedrijven die investeringen doen de zekerheid hebben dat ze deze op termijn kunnen terugverdienen. We accepteren daarom geen privatiseringen. Die maken op de lange termijn de veiligheid en leveringszekerheid van cruciale producten en diensten onzeker, waardoor de schokbestendigheid van onze economie onder druk komt te staan. Waar nodig pakken we zeggenschap weer terug. Zo zorgen we voor een stabiele economie waar je op kunt rekenen. Nu en in de toekomst."
  2. "Gericht inkopen is de democratie versterken. De overheid is de grootste opdrachtgever van Nederland. We gebruiken deze inkoopkracht om met ons eigen belastinggeld democratisering van de economie te bevorderen. Overheidsopdrachten gaan bij voorkeur naar bedrijven waar werknemers echte zeggenschap hebben, meebesturen en meedelen in de winst. Daarmee verandert de overheid van een passieve klant van het grootkapitaal in een actieve bondgenoot van de werkende klasse."
  3. "Strategische autonomie versterken, geen steun zonder zeggenschap. Om vrij te zijn van dictatoriale regimes en minder vatbaar te zijn voor handelsoorlogen moeten we onafhankelijke industrie hebben voor producten en diensten waar we als land niet zonder kunnen. Onze industrie en medicijn- en voedselproductie zijn onmisbaar. In ruil voor het steunen van cruciale sectoren krijgen wij zeggenschap. Hierdoor hebben we directe invloed op de prijzen en stellen we voorwaarden aan arbeidsomstandigheden en verduurzaming. Zo kunnen we tekorten en woekerwinsten voorkomen en vervuiling tegengaan."
  4. "Partijleiders van Timmermans tot en met Wilders hebben zich gecommitteerd aan de Trump-norm van vijf procent. Het gaat hierbij om het astronomische bedrag van 35 miljard euro per jaar extra. Dit leidt nu al en zal nog meer leiden tot bezuinigingen op onze zorg, onderwijs en sociale zekerheid. Partijen die anders beweren, houden de mensen in het land voor de gek. Zo zien we hoe, in slechts enkele maanden, onze welvaartsstaat wordt omgebouwd tot een oorlogsmachine. Het maakt onze wereld niet veiliger, het verzwakt onze economie en beschadigt onze samenleving. We zullen er alles aan moeten doen om dit te stoppen."
  5. "Schone industrie in eigen hand en eigen land. Industrie moet blijven in Nederland. Voor investeringen zijn cruciale sectoren nodig. Denk hierbij aan de productie van staal, chemie, de winning van schaarse grondstoffen en de opwekking van energie. We investeren in een sterke, innovatieve en schonere economie. Dit doen we onder andere bij Tata Steel in IJmuiden, bedrijven op Chemelot in Limburg of in de Rotterdamse Haven. Maar uiteraard ook op zoveel andere plekken in het land, denk bijvoorbeeld aan plekken als de Eemshaven, Twente, Moerdijk en Zeeland. De maakindustrie in Nederland is belangrijk. Ook schept de overheid goede randvoorwaarden en heldere regels met betekenisvolle boetes."
  6. "Geen Trump-norm. De SP is tegen de nieuwe NAVO-norm voor defensie-uitgaven waarbij de Amerikaanse president Trump van ons eist dat wij 5% van alles wat we samen in Nederland verdienen uitgeven aan wapens. Dit leidt tot een wereldwijde wapenwedloop en komt vooral de Amerikaanse wapenindustrie ten goede. Bovendien zijn voorstanders van deze norm niet eerlijk over de bekostiging ervan. Om deze extra defensie-uitgaven te doen zullen onze publieke en sociale voorzieningen worden kapotbezuinigd, belastingen verhoogd worden en zullen onze economie en innovatie worden geremd. Een partij die het belang van mensen dient gaat nooit akkoord met deze afbraaknorm."
  7. "We verbieden private equity in de publieke sector. Cruciale en publieke sectoren zoals de zorg, farmacie, kinderopvang, volkshuisvesting, energie, openbaar vervoer en ons onderwijs moeten beschermd worden tegen overnames door private equitybeleggers. Omdat zij dit vaak met geleend geld doen en op korte termijn hoge rendementen en winsten nastreven, zorgt dit voor grote risico's op faillissementen, met grote gevolgen voor werknemers."