Bescherming tegen schadelijke profilering

De regering moet de aanbevelingen van de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme uitvoeren uit het rapport Principes voor profilering. Datagedreven profilering kan namelijk schade toebrengen aan de gelijkwaardigheid van burgers. De huidige regels bieden hiertegen in de praktijk vaak te weinig bescherming.

Motie van het lid Beckerman over uitvoering geven aan de aanbevelingen van de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme

De kamer, constaterende dat datagedreven profilering schade kan veroorzaken, met name waar het gaat om de gelijkheid en gelijkwaardigheid van (groepen) burgers; overwegende dat profilering weliswaar aan kaders en beperkingen is gebonden, maar dat deze in de praktijk vaak onvoldoende tegenwicht bieden; verzoekt de regering uitvoering te geven aan de aanbevelingen van de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme in het rapport Principes voor profilering.
10 juni | SP |

Stemverwachting

D66VVDPVVCDAJA21FVDMarkuszBBBCUDENKPvdDSGPSP50PLUSKeijzerVolt

Verkiezingsprogramma PvdD

Stemverwachting: voor (erg zeker, 100%)

Argumenten voor: De partij wil etnisch profileren en het gebruik van etniciteit als indicator in risicoprofielen verbieden [1]. Er is volgens de partij behoefte aan sterkere controle op de veiligheidsdiensten en de algoritmes die zij gebruiken, om aan te tonen dat deze niet leiden tot etnisch profileren [2]. Daarnaast moet de overheid proactief optreden tegen structurele discriminatie [3] en moeten publieke dienstverleners verplicht een risicoanalyse op discriminatie uitvoeren [4]. AI-systemen, inclusief die voor veiligheid, moeten bovendien aantoonbaar anti-discriminatoir zijn [5] en wet- en regelgeving moet worden getoetst en indien nodig aangepast om discriminatierisico's te voorkomen [7]. De partij verwijst bovendien direct naar de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme [6].

Argumenten tegen: Er zijn in het verkiezingsprogramma geen fragmenten te vinden die als argument kunnen dienen om tegen de motie te stemmen.

Bronnen:

  1. "Etnisch profileren leidt tot stigmatisering van hele bevolkingsgroepen en tot grote problemen bij individuele burgers. Het verbod op etnisch profileren wordt uitgebreid; er komt een (wettelijk) verbod op het gebruik van etniciteit en nationaliteit als indicator in risicoprofielen die worden gebruikt voor het opsporen van potentiële wet- en regelovertreders door de politie, Koninklijke Marechaussee of het FIOD. Preventief fouilleren werkt etnisch profileren en stigmatiseren in de hand en staan we niet langer toe."
  2. "Er komt een sterkere en openbare controle op het functioneren van de veiligheidsdiensten. Daarnaast moet duidelijk worden hoe de privacy van mensen gewaarborgd is in de algoritmes die de diensten gebruiken. Ook moet worden aangetoond dat de inzet van deze algoritmes niet leidt tot etnisch profileren."
  3. "Patronen van institutionele discriminatie zijn helaas structureel aanwezig bij de overheid en bij de uitvoering van de taken van de overheid. Discriminatie is zichtbaar en onzichtbaar verweven in onze instituten, in hoe we werken, hoe we onderwijs geven en zorg verlenen. Daarom is het tijd dat de landelijke overheid en ook gemeenten en publieke dienstverleners zoals DUO en de Belastingdienst zelf proactief aan de slag gaan om discriminatie tegen te gaan. Dat is ook een van de vele lessen uit het toeslagenschandaal."
  4. "Alle publieke dienstverleners en gemeenten worden verplicht een risicoanalyse te doen op discriminatie."
  5. "Alle AI-systemen die invloed hebben op mensenlevens, inclusief systemen die worden ingezet ten behoeve van de veiligheid, worden aan de voorkant ontworpen en later getoetst op beheersbaarheid, ethiek, lichamelijke integriteit en privacy. Deze systemen moeten aantoonbaar anti-discriminatoir zijn. Er wordt structureel geld uitgetrokken voor toezicht en handhaving hierop, waarbij er ook verboden kunnen worden ingesteld."
  6. "https://www.staatscommissietegendiscriminatieenracisme.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2025/1/20/briefadvies-voorkomen-van-discriminatie-in-publieke-dienstverlening/ Briefadvies-Voorkomen+van+discriminatie+in+publieke+dienstverlening.pdf"
  7. "Wet- en regelgeving worden getoetst op risico's van discriminatie en waar nodig aangepast."