De regering moet een nationaal actieplan maken om het maatschappelijk middenveld (zoals verenigingen en stichtingen) te versterken. De regeldruk en overheidsmaatregelen maken het voor deze organisaties nu te moeilijk om hun werk te doen. Een sterk maatschappelijk middenveld is echter noodzakelijk voor een gezonde democratie.
Motie van het lid Sneller over een nationaal actieplan ter versterking van de ruimte voor het maatschappelijk middenveld
De kamer,
overwegende dat een sterk maatschappelijk middenveld een belangrijke
steunpilaar is voor een weerbare democratische rechtsstaat;
overwegende dat de ruimte voor het maatschappelijk middenveld onder
druk staat vanwege een stapeling van de effecten van overheidsmaatregelen, waaronder toegenomen regeldruk;
voorts overwegende dat de betrokkenheid van het maatschappelijk
middenveld bij de totstandkoming van beleid aan kracht kan winnen en
dat juist de knelpunten die deze organisaties ervaren een uitgelezen kans
bieden om hierin een voorbeeld te stellen;
verzoekt de regering een nationaal actieplan voor de versterking van de
ruimte voor het maatschappelijk middenveld op te stellen.
Argumenten voor: De partij beschouwt een onafhankelijk maatschappelijk middenveld als een noodzakelijke voorwaarde voor een open samenleving [1]. Maatschappelijke organisaties spelen een cruciale rol bij het signaleren van misstanden en het bewaken van rechten [1]. Er wordt gesteld dat de trend om deze organisaties juridisch en politiek te beperken een bedreiging vormt voor het democratische proces [1]. Daarnaast wordt expliciet gepleit voor het feit dat het kabinet niet minder, maar juist veel meer moet investeren in het maatschappelijke middenveld [2]. De bescherming van de rechten van kritische stemmen is volgens de partij essentieel voor het onderhouden van een gezonde rechtsstaat [3], omdat het beperken van kritische geluiden en het demoniseren van maatschappelijke organisaties de rechtsstaat ondermijnt [5][4].
Argumenten tegen: Het verkiezingsprogramma biedt geen argumenten om tegen de versterking van de ruimte voor het maatschappelijk middenveld te stemmen.
Bronnen:
"De toegang tot de rechter staat onder druk. De zittende macht probeert maatschappelijke organisaties het zwijgen op te leggen door hun gang naar de rechter te bemoeilijken, terwijl tegelijk hun slagkracht wordt verzwakt door rigoureuze bezuinigingen. Zo wordt de rechtsbescherming van mensen, dieren en natuur doelbewust verzwakt. We staan pal voor een sterke rechtsstaat waarin burgers en organisaties zich kunnen verzetten tegen onrecht, machtsmisbruik en vervuiling. De Partij voor de Dieren verdedigt de democratische rechtsstaat als levend systeem dat burgers beschermt en macht begrenst. Het demonstratierecht, de toegang tot de rechter en een onafhankelijk maatschappelijk middenveld zijn geen obstakels, maar voorwaarden voor een open samenleving. Maatschappelijke organisaties spelen een cruciale rol bij het signaleren van misstanden en het bewaken van rechten. De toenemende trend om hen juridisch en politiek te beperken is een bedreiging voor het democratisch proces. Dat organisaties steeds vaker naar de rechter stappen om de overheid aan haar eigen wetten te houden is geen probleem, maar een alarmbel."
"We investeren in verbinding en kennisuitwisseling tussen burgers en maatschappelijke organisaties uit democratische landen. In gesprek blijven met elkaar en het nader tot elkaar komen zijn sleutels tot vreedzame oplossingen. Ook de verbinding met kritische maatschappelijke organisaties in niet-democratische landen is essentieel. Daarom moet het kabinet niet minder, maar veel meer investeren in het maatschappelijke middenveld, de versterking van de positie van mensen in gemarginaliseerde posities en in de versterking van de democratie en vrije pers wereldwijd."
"Of het nu gaat om klimaatactivisten, demonstranten tegen de genocide in Gaza of om maatschappelijke organisaties die via de rechter gelijk krijgen: zij zien hun grondrechten stap voor stap ingeperkt worden door politieke en bestuurlijke tegenwerking. De bescherming van de rechten van deze kritische stemmen moet gewaarborgd worden om een gezonde rechtsstaat te onderhouden. Vrijheid van meningsuiting, het recht op vreedzaam protest en onafhankelijke rechtspraak maken samen de democratie mogelijk."
"De druk op de rechtsstaat is de afgelopen jaren verder toegenomen. Kritische geluiden worden beperkt of actief tegengewerkt."
"Politici dragen een grote verantwoordelijkheid in het bewaken van de democratische rechtsstaat, maar steeds vaker gebeurt het tegenovergestelde. In plaats van bescherming en versterking, zien we dat politieke partijen en bewindspersonen bijdragen aan het ondermijnen ervan. Verdachtmakingen aan het adres van journalisten, het verspreiden van des-informatie, het zaaien van wantrouwen in onafhankelijke instituties of maatschappelijke organisaties en het demoniseren van de rechterlijke macht: het zijn geen incidenten meer, het is structureel geworden. Op deze manier worden niet alleen kritische stemmen verdacht gemaakt, maar worden ook burgers ontmoedigd om hun recht op informatie, protest en rechtsbescherming te gebruiken."