Publieke belangen bij staatsdeelnemingen

De regering moet publieke belangen zoals maatschappelijke waarde en innovatie sterker opnemen in het staatsdeelnemingenbeleid. Dit zijn regels over hoe de overheid in bedrijven investeert. Er is nu te weinig aandacht voor langetermijnopgaven bij deze deelnames.

Motie van het lid Bushoff over publieke belangen sterker verankeren in het staatsdeelnemingenbeleid

Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2026–2027 28 165 Deelnemingenbeleid rijksoverheid Nr. 485 MOTIE VAN HET LID BUSHOFF Voorgesteld 22 september 2026 De Kamer, constaterende dat de Raad voor de leefomgeving in zijn advies over staatsdeelnemingen aangeeft dat er onvoldoende aandacht is voor langetermijnopgaven; overwegende dat de kabinetsreactie meer ambitie kan tonen op het terrein van publieke belangen als maatschappelijke waarde, innovatie en economische weerbaarheid; verzoekt de regering om deze publieke belangen sterker in haar staatsdeelnemingenbeleid te verankeren, en hierover aan de Kamer te rapporteren.
22 september | PRO | Aangenomen: 116–34 |

Stemuitslag

D66VVDPROCDAJA21BBBCUDENKPvdDSGPSPVolt50PLUS
PVVFVDMarkuszKeijzer

Verkiezingsprogramma GL-PvdA

Stemverwachting: voor (erg zeker, 90%)

Argumenten voor: De partij stelt dat strategisch relevante defensiebedrijven deels in publieke handen kunnen komen via staatsdeelnemingen om prijsopdrijving te voorkomen en de collectieve veiligheid te dienen [1]. Daarnaast wil de partij dat de overheid actief meebetaalt aan baanbrekende innovaties [3] en legt de nadruk op langetermijninvesteringen in de economie en infrastructuur om toekomstige kosten te beperken [2]. Ook wordt ingezet op economische weerbaarheid door middel van digitale autonomie en Europese samenwerking [4].

Argumenten tegen: Er zijn geen fragmenten in het programma die tegen het gebruik van staatsdeelnemingen voor publieke doeleinden of het verankeren van publieke belangen in dit beleid zijn.

Bronnen:

  1. "Veiligheid vereist publieke sturing. Onze veiligheid is te belangrijk om alleen aan de markt over te laten. We investeren in een onafhankelijkere, moderne defensie-industrie in samenwerking met Europese partners met wie we gezamenlijk inkopen en ontwikkelen. We specialiseren in onze sterke sectoren. Voor Nederland betekent dit investeringen in maritieme en logistieke capaciteiten en de drone-, sensor-, cyber- en ruimtevaarttechnologie. Strategisch relevante defensiebedrijven komen deels in publieke handen via staatsdeelnemingen. We gaan zo prijsopdrijving en overwinsten tegen zodat gemeenschapsgeld bijdraagt aan collectieve veiligheid en niet eindigt in de portemonnee van wapenspeculanten."
  2. "Investeren in onze toekomst. We worden geconfronteerd met grote uitdagingen als het gaat om ongelijkheid, veiligheid en klimaatverandering. Dat vraagt grote inspanning van de samenleving en vergt keuzes. Wij kiezen ervoor om te investeren in de publieke voorzieningen, economie, infrastructuur en veiligheid. Op lange termijn heeft Nederland er baat bij dat we die investeringen nu doen en niet uitstellen. Dat kost wat, maar de prijs van niks doen is op lange termijn alleen maar hoger."
  3. "Investeren in onderzoek en innovatie met nationale technologiestrategie. De overheid gaat actief mee-investeren in baanbrekende innovaties: van fundamenteel en praktijkgericht onderzoek op universiteiten en hogescholen tot commerciële toepassing in innovatieve bedrijven."
  4. "Digitale autonomie en industriepolitiek in Europa. Nederland kent veel innovatieve ICT-bedrijven, maar is toch afhankelijk van Amerikaanse en Chinese leveranciers. Samen met Europese partners maken we haast met het bouwen van Europese alternatieven en het stallen van data op Europees grondgebied en zorgen we dat het uitsluitend onder Europees recht valt. Zo maken we de hele overheid minder afhankelijk van landen buiten de Europese Economische Ruimte en bergen we overheidsinformatie veiliger op. Om dit meer kracht bij te zetten investeren we in de Rijkscloud. Voor het stellen van prioriteiten in het bouwen aan digitale autonomie, kiezen we een risico-gedreven aanpak, waarbij we de gehele technologiestack in samenhang benaderen. We ondersteunen initiatieven voor Europese chipfabrieken en sturen bij de Europese Commissie aan op publieke garanties, zoals bij het InvestEU-programma. In Nederland omarmen we het ecosysteem van innovatieve mkb'ers en stimuleren start-ups in de tech-sector. De Rijksoverheid geeft als grootste IT-afnemer van het land de voorkeur aan Europese digitale diensten. Dat leidt tot hoogwaardige werkgelegenheid en versterkt de economie."