De regering moet de wetten aanpassen zodat de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) meer AI (kunstmatige intelligentie) kan gebruiken. De techniek ontwikkelt zich sneller dan de organisatie kan bijhouden. Verantwoorde AI zorgt voor snellere en efficiëntere besluitvorming.
Motie van het lid Diederik van Dijk over het in kaart brengen van de wettelijke belemmeringen voor de inzet van AI bij de IND
De kamer,
constaterende dat de IND in de Stand van de Uitvoering 2026 aangeeft dat
de AI-ontwikkelingen sneller gaan dan de organisatie kan bijbenen en
oproept te komen tot duidelijkere wetgeving rond de inzet van AI;
constaterende dat landen als Duitsland en het Verenigd Koninkrijk reeds
AI inzetten ter ondersteuning van asiel- en migratieprocedures;
overwegende dat verantwoorde inzet van AI kan bijdragen aan snellere en
doelmatigere besluitvorming door de IND;
verzoekt de regering op korte termijn de wettelijke belemmeringen voor
inzet van AI bij IND in kaart te brengen, te komen met voorstellen om deze
belemmeringen te verhelpen en daarbij voorbeelden van andere landen te
betrekken.
Argumenten voor: De partij streeft naar een efficiënte asielprocedure waarbij asielzoekers snel duidelijkheid krijgen [3]. De motie om de wettelijke belemmeringen voor AI-inzet bij de IND in kaart te brengen, sluit aan bij de behoefte aan duidelijke ethische kaders en regie van de overheid [1] om kansen voor maatschappelijke vooruitgang te benutten [2].
Argumenten tegen: De partij wijst op de potentieel ontwrichtende gevolgen van AI voor de rechtsstaat [1] en benadrukt dat de overheid duidelijke grenzen moet stellen en transparant moet zijn over het gebruik van algoritmes [4].
Bronnen:
"De opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) is een van de grootste maatschappelijke uitdagingen van onze tijd, met potentieel ontwrichtende gevolgen voor onder andere de rechtsstaat. Daarom vindt de ChristenUnie dat dit duidelijke ethische kaders en regie van de overheid"
"vraagt. We moeten onze democratie, mensen en natuur beschermen tegen de potentiële risico's en tegelijkertijd de kansen benutten voor maatschappelijke vooruitgang."
"We zorgen voor voldoende, kwalitatieve opvangcapaciteit die kan meebewegen met pieken en dalen in aantallen asielzoekers. Dit voorkomt geldverspilling aan dure noodlocaties, zoals in hotels of op cruiseschepen. IND en COA worden voldoende en stabiel gefinancierd voor hun taak en ondersteund bij de inrichting van een efficiëntere asielprocedure. Asielzoekers krijgen snel duidelijkheid of zij mogen blijven, zodat mensen kunnen starten met hun leven in Nederland, of terugkeren. Dit voorkomt ook dat (potentieel) afgewezenen zich hier wortelen en het daarna onmenselijk is om hen, of hun kinderen, uit te zetten. In Nederland gewortelde kinderen zetten we niet uit en krijgen recht op verblijf in Nederland. De spreidingswet blijft van kracht om te kunnen voorzien in voldoende kleinschalige opvanglocaties, passend bij de omvang van de gemeente of buurt. Ook blijven alle gemeenten verplicht om statushouders te huisvesten. Voorrang van huisvesting van statushouders kan alleen vervallen als een realistisch alternatief wordt geboden, waardoor de asielketen niet vastloopt. Overlast bij AZC's wordt bestreden, samen met gemeenten en politie. Afgewezen asielzoekers vertrekken zo snel mogelijk naar het land van herkomst. We verbeteren daarom de vertrekprocedure en de communicatie daarover met afgewezen asielzoekers. Hierover maken we afspraken met landen van herkomst. Wanneer deze landen niet in redelijkheid meewerken aan het terugnemen van hun afgewezen onderdanen, worden sancties (nationaal of in Europees verband) overwogen. We staan in voor menswaardige opvang en begeleiding van afgewezen asielmigranten, waarbij gewerkt wordt aan terugkeer. Waar dat niet mogelijk is werken we aan een duurzaam perspectief: doormigratie of legalisering van verblijf. We zijn tegen strafbaarstelling van illegaliteit en hulp aan ongedocumenteerden wordt nooit strafbaar."
"Digitalisering biedt veel kansen maar kent ook risico's. De overheid moet grenzen stellen waar het gaat om de inzet van technieken en de regulering van ons digitale maatschappelijke verkeer, bijvoorbeeld bij het gebruik van kunstmatige intelligentie en algoritmes. De overheid zelf maakt een gedegen afweging of voor machine learning algoritmes of alternatieven gekozen wordt. Het algoritmeregister wordt uitgebreid en verplicht gesteld, zodat transparant is hoe algoritmes worden ingezet. Ons recht op privacy en onze vrije en ongefilterde toegang tot gegevens kunnen in het gedrang komen als we niet meer grip krijgen op grote techbedrijven die grote hoeveelheden data over ons verzamelen en steeds meer bepalen welke informatie wij zien. Social media bedrijven worden verplicht om minder 'polariserende algoritmes' in te zetten, bijvoorbeeld door gebruikers keuze vrijheid te geven over hoe aanbevelingen tot stand komen."