Betere lonen bij openbare aanbestedingen

De regering moet onderzoeken hoe lonen en arbeidsvoorwaarden zekerder worden in sectoren zoals de zorg, schoonmaak en catering. In deze sectoren worden opdrachten vaak openbaar aanbesteed. Dit zorgt voor te veel druk op de lonen en de voorwaarden voor werknemers.

Motie van het lid Jimmy Dijk over onderzoek naar meer zekerheid van loon en arbeidsvoorwaarden in sectoren met veel aanbestedingen

De kamer, constaterende dat minder betaalde banen zoals in de schoonmaak, de zorg of de catering vaak openbaar aanbesteed worden; constaterende dat aanbestedingen vaak druk op lonen en arbeidsvoorwaarden met zich meebrengen; verzoekt de regering te onderzoeken hoe er meer zekerheid van loon en arbeidsvoorwaarden kan worden gerealiseerd in sectoren waarin veel wordt aanbesteed, en dit onderzoek om te zetten in een plan dat uiterlijk voor 1 januari 2027 met de Kamer wordt gedeeld.
23 april | SP |

Stemverwachting

Verkiezingsprogramma CU

Stemverwachting: voor (erg zeker, 90%)

Argumenten voor: De partij wil de negatieve uitwassen van de flexibele arbeidsmarkt aanpakken, waaronder de cultuur van uitbesteden, om werknemers meer zekerheid te bieden [2]. De partij streeft naar duurzame arbeidsverhoudingen en wil voorkomen dat tijdelijke werknemers goedkoper zijn dan werknemers met een vast contract [3]. Daarnaast stelt de partij dat sectoren die alleen kunnen voortbestaan dankzij slechte primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden geen toekomst hebben in Nederland [6] en dat er een einde moet komen aan slechte arbeidsvoorwaarden in sectoren die afhankelijk zijn van goedkope arbeid [4]. Specifiek voor de zorg stelt de partij dat marktwerking en aanbestedingen daar niet thuishoren, omdat concurrentie zelden tot betere zorg leidt [5]. Tot slot vindt de partij dat het Rijk een betere rol moet spelen bij aanbestedingen [1].

Argumenten tegen: Er zijn geen fragmenten in het verkiezingsprogramma die wijzen op een tegenstand tegen het onderzoeken van loonzekerheid of het verbeteren van arbeidsvoorwaarden in aanbesteed sectoren.

Bronnen:

  1. "Het Rijk moet haar rol beter pakken om bij te dragen aan verduurzaming en om het mkb en sociale ondernemingen te betrekken bij aanbestedingen. We maken lokaal, duurzaam en biologisch inkopen de norm, ook bij aanbestedingen. Aanbesteden moet anders: de grens voor directe gunning aan het mkb wordt verhoogd, teksten bij aanbestedingen worden leesbaar en we stellen praktijkvoorbeelden van eenvoudiger inkopen ter beschikking. In het kader van strategische autonomie geven we de voorkeur aan de inkoop van Europese goederen en diensten, om de afhankelijkheid van China en de VS te verminderen."
  2. "De negatieve uitwassen van onze flexibele arbeidsmarkt pakken we aan. Zoals de doorgeschoten flexibilisering in de vorm van een cultuur van uitbesteden en tijdelijke contracten. De sterke groei van het aantal werknemers met een flexibel contract en het aantal zzp'ers is geen natuurverschijnsel. Het is het gevolg van regels in het arbeidsrecht, de sociale zekerheid en de fiscaliteit. Het is de hoogste tijd om werk te maken van deze plannen en werknemers meer zekerheid te geven. Bijvoorbeeld via de wetsvoorstellen 'Meer zekerheid flexwerkers' en 'Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden', die spoedig door de Tweede Kamer behandeld moeten worden. Aan de andere kant moet het voor werkgevers (financieel) aantrekkelijker worden om mensen in vaste dienst te nemen. Daarom verlagen we de aof- en awf-premies."
  3. "De enige zekerheid die veel werknemers op de huidige arbeidsmarkt hebben, is de flexibiliteit van hun baan. We willen af van de situatie dat tijdelijke werknemers voor een werkgever goedkoper zijn dan werknemers die voor onbepaalde tijd in dienst zijn. We streven duurzame arbeidsverhoudingen na tussen werkgevers en werknemers. Bedrijven en werknemers die in elkaar investeren. Voor mensen die duurzaam of tijdelijk afhankelijk zijn van een beschermde werkomgeving, moeten sociale werkvoorzieningen voldoende werkplekken bieden als vangnet en als springplank."
  4. "Het toezicht op de naleving van wetgeving (zoals de Wet goed verhuurderschap of de Arbowetgeving) wordt aangescherpt. Sommige sectoren bestaan in Nederland dankzij het grote aanbod van goedkope arbeidskrachten van andere EU-lidstaten of daarbuiten. In die sectoren is Nederland verslaafd aan goedkope arbeidsmigranten. Dit is niet houdbaar. De groei van laagbetaalde arbeid en het aanbod van arbeidsmigranten remt innovatie en robotisering en legt een te grote druk op voorzieningen die schaars zijn. Om meer grip te krijgen op arbeidsmigratie moet er allereerst een einde komen aan de slechte arbeidsvoorwaarden. Daarnaast zijn er aparte Schengen-afspraken en een arbeidsmigratiepact in de Europese Unie nodig. Binnen de Europese Unie pleiten we voor de invoering van tewerkstellingsvergunningen, in eerste instantie voor bepaalde sectoren zoals de bouw of uitzendsector. In Europees verband zetten we ons in om belastingvoordelen voor expats gezamenlijk af te schaffen. Werkgevers dragen bij aan integratie door te investeren in taallessen."
  5. "Marktwerking hoort niet thuis in de zorg. Het leidt tot prikkels die niet passen bij een samenleving waarin we omzien naar elkaar. Afnemende bereikbaarheid in combinatie met winstuitkeringen geeft een toenemend ongemak. Dit betekent ook dat we de aanbestedingsregels uit Brussel voor de zorg loslaten. Aanbestedingen en concurrentie leiden zelden tot betere zorg. Gespecialiseerde privéklinieken die hoogrenderende inkomsten bij de publieke zorgketen weghouden worden afgebouwd, doordat zorgverzekeraars alleen behandeling in ziekenhuizen vergoeden."
  6. "Te veel sectoren draaien op goedkope buitenlandse arbeidskrachten. In een bloeiende economie gaat de bloei van een bedrijf en haar werknemers hand in hand. Sectoren die alleen kunnen bestaan dankzij slechte primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden hebben geen toekomst in Nederland. Zie hiervoor ook het kopje 'Arbeidsmigratie' in paragraaf 10.3."