Minder ambtenaren bij de overheid

De regering moet per ministerie laten zien hoe zij het aantal ambtenaren vermindert. In 2025 is het aantal ambtenaren juist gegroeid. Dit gaat in tegen het coalitieakkoord, waarin staat dat er minder ambtenaren moeten komen. De regering moet per departement de doelen, de maatregelen en de planning duidelijk maken in de begrotingsstukken.

Motie van het lid Van der Maas c.s. over inzicht in de gestelde doelstelling voor vermindering van het aantal ambtenaren en de maatregelen hiertoe

De kamer, constaterende dat: – het aantal ambtenaren in 2025 niet is afgenomen, maar juist is toegenomen; – het coalitieakkoord een rijksbrede taakstelling bevat voor een minder omvangrijk ambtenarenapparaat; – er vooralsnog geen uitgewerkt en overzichtelijk plan ligt waarin per departement wordt aangegeven hoe en wanneer deze doelstelling zal worden bereikt en hoe er gemonitord zal worden; overwegende dat: – de rijksbrede taakstelling vertaald moet worden naar doelen per departement; – effectieve sturing op de omvang van het ambtenarenapparaat om concrete doelstellingen, duidelijke verantwoordelijkheid en transparante monitoring per ministerie vraagt; verzoekt de regering om uiterlijk bij de eerstvolgende begrotingsstukken per departement inzichtelijk te maken: – welke doelstelling ter vermindering van het aantal ambtenaren wordt nagestreefd; – welke maatregelen worden genomen om deze doelstellingen te realiseren; – welk tijdpad daarbij wordt gehanteerd; verzoekt de regering hierover jaarlijks bij de verantwoordingsstukken aan de Kamer te rapporteren.
3 juni | VVD, 50PLUS, CDA, CU, D66, JA21, SGP | Aangenomen: 121–29 |

Stemuitslag

Verkiezingsprogramma VVD

Stemverwachting: voor (erg zeker, 95%)

Argumenten voor: De partij wil de overheid kleiner maken en het aantal ambtenaren flink inperken [3][2][6]. Ze stellen een strenge norm voor overhead van maximaal één op de vier medewerkers voor [1]. Belangrijk is dat de partij expliciet pleit voor 'concrete besparingsdoelen per ministerie' [4]. Daarnaast wil de partij dat resultaten en cijfers (zoals efficiëntie) per ministerie openbaar worden gemaakt [5] en dat er strak gestuurd wordt op de omvang van de overheid [2].

Argumenten tegen: Er zijn in de verstrekte fragmenten geen argumenten te vinden die tegen het verminderen van het aantal ambtenaren of tegen transparante monitoring per ministerie zijn.

Bronnen:

  1. "Minder ambtenaren door focus op kerntaken: We stellen een strenge norm dat maximaal één op de vier medewerkers bij de Rijksoverheid mag werken in overheadfuncties. Nu is dat nog de helft. Met de operatie effectieve overheid zorgen we ervoor dat er flink minder ambtenaren nodig zijn. Om te zorgen dat bij elk ministerie en bij elke uitvoeringsorganisatie de lat hoog wordt gelegd, willen we dat het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties doorzettingsmacht krijgt om de operatie effectieve overheid uit te voeren, om organisaties efficiënter in te richten en om samenwerking tussen organisaties vlot te trekken. Om vele ambtenaren niet onnodig aan het werk te houden beperken we de reikwijdte van de Wet open overheid en steunen we zelf minder onderzoeksmoties in de Tweede Kamer."
  2. "We moeten het heft in handen nemen en onze overheid en dringend onze wet- en regelgeving moderniseren. Onze overheid moet kleiner, effectiever en moderner. Met de hoogste standaarden. Met wetten en regels die werken voor Nederland. Alleen daarmee kunnen we als land weer boven onszelf uitstijgen. Topprioriteit moet zijn dat de overheid mensen weer meer ademruimte gaat geven. Momenteel zit de overheid de samenleving te vaak in de weg, in plaats dat de overheid juist de ruimte schept voor een sterke samenleving. Terwijl de overheid van de samenleving eist dat elke brief, vergunningsaanvraag of betaling op tijd verstuurd wordt, is de overheid zelf vaak te laat. Terwijl we in de zorg nu al vijftigduizend mensen tekortkomen, is het aantal ambtenaren in vijf jaar toegenomen met bijna 70.000, waarvan 30.000 bij de Rijksoverheid. De ene helft van de ambtenaren werkt inmiddels om de andere helft te ondersteunen of te controleren. We zien dat de Tweede Kamer, dus ook de VVD, in de afgelopen vijftien jaar de overheid te vaak te ingewikkeld heeft gemaakt. Door meer regels te eisen, door te kiezen voor rapportageplichten in plaats van goed toezicht, door steeds weer extra moties en onderzoeken aan te vragen. We kunnen alleen een moderne en effectieve overheid terugkrijgen als de politiek haar regelzucht temt, de overheid kleiner gemaakt wordt en er strak op gestuurd wordt. Wat er bij de overheid gebeurt is geen klein dossier, maar heeft invloed op al het andere dat de overheid voor mensen thuis doet. Alleen als we dat serieus nemen, kunnen we er resultaten op boeken."
  3. "Operatie effectieve overheid: we willen toe naar een fundamenteel effectievere overheid, met veel minder (complexe) wet- en regelgeving, en met aandacht voor wat mensen thuis nodig hebben. We zorgen dat de beste mensen voor de overheid willen en blijven werken en betalen ze meer als dat nodig is, maar stellen ook hogere eisen aan de resultaten die ze leveren. We dammen het aantal ambtenaren flink in en bezuinigen op de ongekende hoeveelheid overhead."
  4. "Besparingsdoelen en verspillingsaudits: Er komt een extra bezuinigingsronde op het overheidsapparaat met concrete besparingsdoelen per ministerie, zodat de norm van maximaal een vierde overhead gehaald wordt. Ministeries gaan regelmatig verspillingsaudits doen, dit kan ook op verzoek van de Tweede Kamer. Deze audits kijken of hetzelfde werk door minder mensen gedaan kan worden, of uitgaven wel echt nodig zijn en of projecten niet afgebouwd kunnen worden. De resultaten hiervan worden naar de Kamer gestuurd."
  5. "De beste ambtenaren: We waarderen de grote inzet en deskundigheid van ambtenaren. We nemen geen genoegen met middelmaat. We stellen meetbare doelen op voor klanttevredenheid, het vereenvoudigen van procedures, het tempo waarop beleid wordt gemaakt en op hoe efficiënt gewerkt wordt. Cijfers over klanttevredenheid worden per ministerie openbaargemaakt."
  6. "We starten daarom de operatie effectieve overheid. We zorgen dat de beste mensen voor de overheid willen en blijven werken en betalen ze meer als dat nodig is, maar stellen ook hogere eisen aan de resultaten die ze leveren. We dammen het aantal ambtenaren flink in en bezuinigen op de ongekende hoeveelheid overhead. We hebben deze mensen bikkelhard nodig in bijvoorbeeld de zorg, de techniek of het onderwijs. Meer doen, minder papieren processen. De effectieve overheid moet zich focussen op kerntaken en onnodige vertraging verbannen. We stoppen automatische uitdijing van de overheid met een opschoonwet. We schrappen alle regels die geen evident doel meer dienen, schrappen koppen op Europese regels en schrappen regels die door gemeenten, provincies en toezichthouders onnodig en boven op de wet zijn toegevoegd. Zo zorgen we dat de overheid werkt voor de samenleving, in plaats van andersom. Door regels te schrappen, zelf goed bereikbaar te zijn en zelf snel te leveren, laat de overheid aan de samenleving zien dat zij mensen in de basis gewoon vertrouwt, in plaats van wantrouwt. Juist met minder regels komt de samenleving tot bloei. Want wanneer we de samenleving laten bloeien ontstaan de mooiste zaken. Wanneer we mensen hun eigen verantwoordelijkheid en vrijheid teruggeven krijgen mensen thuis meer ruimte. Dat zien we aan de ontzettende grote hoeveelheid vrijwilligers die zich zonder dwang of drang inzetten om de samenleving mooier te maken. Zulke mensen verdienen onze steun. De overheid is geen geluksmachine. Individuele vrijheid is dat wel."