Verkiezingsprogramma FvD

Stemverwachting: voor (erg zeker, 90%)

Argumenten voor: De partij stelt dat er een groot tekort is aan vakmensen in sectoren zoals de bouw, techniek en zorg, omdat jongeren te veel richting theoretische opleidingen worden geduwd ^[1][5]. Zij willen het beroepsonderwijs herwaarderen door praktische leerwegen in te voeren ^[2][9] en door de nadruk te leggen op vakmanschap, ondernemerschap en de inzet van moderne technologieën zoals AI ^[3][7]. Daarnaast pleiten zij voor een betere aansluiting op de arbeidsmarkt door nauwere samenwerking met bedrijven ^[9][8] en het herintroduceren van ambachtstitels om de status van het beroepsonderwijs te vergroten ^[4][9]. Dit sluit direct aan bij de vraag om een visie die recht doet aan praktische kwaliteiten en de aansluiting op de arbeidsmarkt verbetert.

Argumenten tegen: Het programma benadrukt dat differentiatie naar niveau moet blijven bestaan en dat de keuzevrijheid centraal staat ^[6]. Hoewel de motie vraagt om gelijkwaardigheid van schoolsoorten, zou de partij mogelijk kritisch zijn als een 'richtinggevende visie' leidt tot het afschaffen van de huidige differentiatie of tot experimenten die de kwaliteit van het onderwijs aantasten ^[6]. Er zijn echter geen directe argumenten in de tekst te vinden die de motie als zodanig afwijzen.

Bronnen:

1. "Nederland kampt met een groot tekort aan vakmensen. In de zorg, de techniek, de bouw, het onderwijs en het ambacht is de vraag naar arbeidskrachten enorm, terwijl jongeren vaak worden geduwd richting theoretische of universitaire opleidingen waar lang niet altijd werk voor hen is. Het huidige onderwijssysteem richt zich dus te veel op algemene vaardigheden en de zogenoemde 'kenniseconomie', waardoor praktijkopleidingen zijn verwaterd en het aanzien van vakmanschap ten onrechte is gedaald. Dit leidt tot hoge uitvalpercentages en afgestudeerden die nauwelijks in staat zijn een specifiek vak uit te oefenen."
2. "Praktische leerwegen invoeren We richten het (V)MBO in met specifieke vakgerichte leerwegen, zodat praktisch ingestelde leerlingen écht een vak leren en het aantal schooluitvallers daalt."
3. "Focus op vaardigheden en ondernemerschap We leggen in de praktische leerweg de nadruk op vakmanschap en ondernemerschap, zodat jongeren direct inzetbaar zijn in zorg, techniek en bouw."
4. "We zetten vol in op praktijkopleidingen, zoals bouw en techniek. Door invoering van ambachtstitels geven we beroepsonderwijs extra aanzien. Nederlands wordt weer de voertaal in het voortgezet en wetenschappelijk onderwijs. We compenseren de 'pechgeneratie' (2015-2023) royaal voor de misgelopen basisbeurs. We verbieden transgenderpropaganda op scholen en in jeugd-tv, en maken geslachtsveranderingsoperaties, hormoontherapie en puberteitsremmers voor minderjarigen onmogelijk. We schaffen NWO af, universiteiten worden weer rechtstreeks gefinancierd voor hun onderzoek, zo bevorderen we de diversiteit binnen de academische wereld."
5. "Arbeidsmigratie overbodig maken We leiden meer Nederlandse jongeren op tot vakmensen, zodat tekorten in bouw en techniek worden opgelost en geld in Nederland blijft."
6. "Daarnaast staat keuzevrijheid centraal. Artikel 23 van de Grondwet moet behouden blijven, zodat bijzonder onderwijs de eigen identiteit kan bewaken en eigen aannamebeleid mag voeren. Scholen krijgen de vrijheid om extra vakken aan te bieden en differentiatie naar niveau blijft bestaan. Socialistische middenschoolexperimenten wijzen wij af, en categorale gymnasia worden beschermd. Onze ambitie is om alle jonge mensen in Nederland te inspireren het beste uit zichzelf te halen, zonder het idee te pushen dat iedereen hetzelfde niveau hoeft te halen. We willen dan ook meer aandacht en ruimte voor talent en excellerende kinderen om hun eigen (versnelde of intensievere) leerpad te volgen. Zo zorgen we dat Nederland weer een land wordt waar kennis, kwaliteit en ambitie de norm zijn."
7. "Voorbereiding op de toekomst met AI We integreren nieuwe technologie en AI in beroepsopleidingen, zodat vakmensen leren werken met moderne tools en hun positie op de arbeidsmarkt wordt versterkt."
8. "Het HBO speelt een onmisbare rol in de Nederlandse kenniseconomie. Het leidt studenten op die praktijkgericht onderzoek combineren met de toepassing van kennis in bedrijven, zorginstellingen en de creatieve sector. Toch is ook hier de massaliteit toegenomen en zijn opleidingen te breed en te algemeen geworden. Forum voor Democratie wil dat hogescholen weer echte beroepsopleidingen worden, waar kwaliteit en specialisatie vooropstaan. HBO-opleidingen moeten nauwer samenwerken met het bedrijfsleven en regionale instellingen, zodat afgestudeerden direct inzetbaar zijn in de praktijk. Het aanzien van het HBO moet worden versterkt als volwaardig traject naast het wetenschappelijk onderwijs, in plaats van als opstap naar de universiteit."
9. "Ook de opkomst van kunstmatige intelligentie maakt de herwaardering van vakmanschap urgent. Spoedig zal AI veel administratieve banen vervangen, maar voorlopig zien wij computers nog geen hamer vasthouden, geen lasnaad leggen of patiënt verzorgen. Juist praktijkgerichte beroepen zijn toekomstbestendig en onmisbaar. Daarom wil FVD het beroepsonderwijs opnieuw inrichten met duidelijke praktische leerwegen, meer rol voor meester/gezel formules en nauwe samenwerking met bedrijven. We brengen ambachtstitels terug om eergevoel toe te voegen aan de verworven vaardigheden."