Verkiezingsprogramma CDA

Stemverwachting: voor (erg zeker, 90%)

Argumenten voor: De partij wil de tabaksindustrie aanpakken en wil dat deze meebetaalt aan de maatschappelijke kosten die zij veroorzaakt ^[1]. Daarnaast hecht de partij veel belang aan digitale ethiek en erkent zij dat technologie niet waardevrij is en dat grote bedrijven invloed uitoefenen via algoritmes ^[2]. Er is expliciete aandacht voor het creëren van een digitaal weerbare samenleving door middel van digitale ethiek ^[8], het bestrijden van desinformatie ^[6] en het tegengaan van verleidingstechnieken ^[4]. Ook het waarborgen van een gelijk speelveld voor ondernemers is een belangrijk doel ^[5].

Argumenten tegen: Het programma geeft geen argumenten om tegen de motie te stemmen; het programma richt zich wel op het stimuleren van de ontwikkeling van AI ^[7] en het gebruik van AI voor efficiëntie ^[3], maar dit staat een kritische blik op de ethische inzet van lobby-instrumenten niet in de weg.

Bronnen:

1. "We verhogen de leeftijdsgrens van tabaksverkoop naar 21 jaar en willen een generatiegebonden rookverbod waarbij we roken stapsgewijs verbieden. We dringen het aantal tabaksverkooppunten terug, voeren een verbod in op wegwerpvapes, willen een jaarlijkse indexatie-accijns op tabak en accijns op e-sigaretten. We voeren een nieuwe afdracht in, zodat de tabaksindustrie gaat meebetalen aan de maatschappelijke kosten die zij zelf veroorzaken."
2. "Kunstmatige intelligentie (AI) ontwikkelt zich snel tot een drijvende kracht achter economische macht, wetenschappelijke vooruitgang en geopolitieke invloed. Europa bevindt zich op een knooppunt in de wereldwijde AI-race, maar loopt achter op de VS en China. We blijven aandacht hebben voor digitale ethiek, want digitale technologie is niet waardenvrij. Grote techbedrijven sturen via algoritmes, en data worden op grote schaal opgeslagen."
3. "Waar mogelijk en verantwoord zetten we AI in om vergunningsprocedures te versnellen, met name om informatieverstrekking te versimpelen."
4. "We willen een Europees verbod op lootboxes en buy now pay later en strengere regels voor finfluencers: verleidingstechnieken om meer en risicovol te consumeren en beleggen, meer online te zijn en meer data te geven."
5. "Wij pleiten voor de oprichting van een Taskforce Oneerlijke Concurrentie om te zorgen voor een gelijk speelveld voor ondernemers."
6. "Om desinformatie te bestrijden, werken we in Europees verband aan regelgeving, waaronder bronvermelding en de aanpak van anonieme accounts en factchecking."
7. "We stimuleren doorontwikkeling van het Nederlands 'large language-model' GPT-NL als basis voor AI. Ook stimuleren we de bouw van Europees-autonome datacentra. En we steunen de komst van een AI-fabriek in Noord-Nederland en essentiële softwaretoepassingen."
8. "Wij willen een betere verankering van digitale ethiek: AI-ethiek, het begrijpen van algoritmes, mediawijsheid en cyberveiligheid in funderend en vervolgonderwijs en bibliotheken. Ook bedrijven, vooral het mkb, dragen bij door hun medewerkers te scholen en toepassingen verantwoord in te zetten. Zo bouwen we samen aan een digitaal weerbare samenleving."