Gelijke handhaving sociale zekerheid

De regering moet onderzoeken waarom verschillende instanties de Wet handhaving sociale zekerheid op verschillende manieren toepassen. Als er onverklaarbare verschillen zijn, moet de regering maatregelen nemen om de wet overal gelijk toe te passen. Dit is nodig omdat ongelijkheid het vertrouwen in het systeem schaadt.

Motie van het lid Schenk over monitoren of er sprake is van onverklaarbare verschillen tussen bestuursorganen bij de toepassing van de Wet handhaving sociale zekerheid

De kamer, constaterende dat de Wet handhaving sociale zekerheid bestuursorganen meer ruimte biedt om, gelet op de aard en ernst van de overtreding, de mate van verwijtbaarheid en de persoonlijke omstandigheden van de belanghebbende, maatwerk toe te passen bij de inzet van handhavingsinstrumenten; overwegende dat vergelijkbare gevallen zo veel mogelijk gelijk behoren te worden behandeld; overwegende dat onverklaarbare verschillen in de toepassing van de wet tussen bestuursorganen het vertrouwen in het stelsel kunnen schaden en onder druk zetten; verzoekt de regering, indien uit monitoring blijkt dat sprake is van onverklaarbare verschillen tussen bestuursorganen in de toepassing van de Wet handhaving sociale zekerheid, de oorzaken daarvan te onderzoeken, de Kamer hierover te informeren en waar nodig maatregelen te treffen ter bevordering van een consistente en rechtsgelijke toepassing van de wet.
30 juni | FVD | Aangenomen: 117–33 |

Stemuitslag

D66VVDPVVCDAJA21FVDMarkuszBBBSGPKeijzer50PLUS
CUDENKPvdDSPVolt

Verkiezingsprogramma BBB

Stemverwachting: voor (vrij zeker, 70%)

Argumenten voor: De partij streeft naar een uitvoering van de sociale zekerheid die minder bureaucratisch, afstandelijk en ondoorzichtig is [2]. Het onderzoek naar onverklaarbare verschillen in handhaving sluit aan bij de wens voor een rechtvaardige naleving van de wet [3] en kan helpen het vertrouwen in het juridische systeem en de rechtsstaat te versterken [1].

Argumenten tegen: De partij benadrukt het belang van maatwerk en een aanpak die niet van bovenaf alles gelijk wil maken [4]. Er zou kunnen worden betoogd dat een sterke focus op een consistente toepassing van de wet de ruimte voor individuele maatwerkoplossingen, die passen bij de specifieke omstandigheden van mensen, zou kunnen inperken [4][5].

Bronnen:

  1. "Verbetering Raad van State. Uitspraken over 'intern salderen' van de Raad van State van december 2024 tonen aan dat ons juridische systeem verbetering behoeft. Het kan niet zo zijn dat de hoogste Nederlandse rechter eerst allerlei activiteiten vergunningvrij verklaart, om vijf jaar later te bepalen dat voor diezelfde activiteiten met terugwerkende kracht toch een vergunning nodig is. Veel ondernemers zijn daardoor in onzekerheid gebracht: uitbreidingen of verbouwingen die destijds legaal waren, zijn nu plotsklaps illegaal. Deze gang van zaken is zeer slecht voor het vertrouwen in de rechtsstaat. En het is niet de eerste keer dat de Raad van State onvoldoende werkt als het juridische slot op de deur, zie bijvoorbeeld de toeslagenaffaire. Wij onderzoeken hoe we ons eigen rechtssysteem, inclusief de Raad van State kunnen versterken zodat herhaling wordt voorkomen."
  2. "Ons sociale vangnet is van grote waarde, maar de uitvoering is vaak bureaucratisch, afstandelijk en ondoorzichtig. Mensen verdwalen in regels, wachttijden en loketten. Ondernemers voelen zich opgejaagd in plaats van gesteund. BBB wil terug naar de menselijke maat, eenvoudiger regels en een uitvoerbare uitvoering. In toenemende mate lopen we op tegen de beperkingen van de overheid omdat de beroepsbevolking krimpt en we daardoor bijvoorbeeld onvoldoende keuringsartsen hebben. Sociale zekerheid moet een vangnet zijn voor wie het nodig heeft - geen doolhof."
  3. "Een veilige samenleving begint bij een overheid die haar gezag handhaaft, die wetten beslist en rechtvaardig naleeft en die pal staat voor de bescherming van onze burgers. BBB streeft naar een stevig en werkend justitieel systeem waarin slachtoffers centraal staan en daders worden aangepakt. Onze samenleving moet erop kunnen vertrouwen dat in Nederland regels van recht en orde gelden en worden gehandhaafd. Het schrappen van overbodige wetten en regels die de aandacht afleiden van waar het echt om dient te draaien, draagt daaraan bij."
  4. "Niet elk probleem in Nederland is met één oplossing te verhelpen. Veel dingen hangen met elkaar samen: als er iets verandert in de landbouw, heeft dat gevolgen voor natuur, economie, leefbaarheid en de voedselvoorziening. Daarom is het belangrijk dat de overheid niet alleen naar losse onderdelen kijkt, maar naar het geheel. Geen aanpak van bovenaf die alles gelijk wil maken, maar maatwerk dat past bij elke regio. Want wat in Friesland werkt, werkt niet altijd in Brabant - en andersom. Nederland heeft beleid nodig dat samenhang ziet, verschillen respecteert en het land als geheel sterker maakt. Dat vraagt om een overheid die weet waar Loppersum ligt en begrijpt wat er speelt in de Achterhoek, Zuidwest-Friesland of Noord-Limburg. Als alle regio's tot hun recht komen, versterken ze samen het hele land."
  5. "In beleid betekent dit dat we niet blindstaren op systemen of cijfers, maar kijken naar mensen in hun echte leven. Bijvoorbeeld de alleenstaande moeder die tussen twee banen in valt en tijdelijk hulp nodig heeft. Of de oudere die verdwaalt in het digitale zorgsysteem en daardoor geen hulp krijgt. De ondernemer die net buiten een regeling valt en daardoor zijn personeel moet ontslaan. Of een hardwerkend gezin dat door de bomen het bos niet meer ziet met het invullen van hun belastingaangifte. Beleid moet ruimte bieden voor dit soort situaties - niet als uitzondering, maar als uitgangspunt. Niet uitgaan van kwade opzet, maar vertrouwen hebben in mensen."