Besparingsplan voor het ambtenarenapparaat

De regering moet binnen een half jaar een besparingsplan per ministerie maken. Hierin moeten verbeteringen door kunstmatige intelligentie (AI) en het tijdelijk stoppen van vacatures staan. De overheid moet efficiënter werken met minder overhead en een kleiner ambtenarenapparaat.

Motie van de leden Brekelmans en Bontenbal over het opstellen van een besparingsplan per ministerie en daarin efficiëntieverbetering door AI en de optie van gerichte vacaturestops meenemen

De kamer, overwegende dat er voor 3,5 miljard per jaar op het ambtenarenapparaat wordt omgebogen; van mening dat de overheid productiever moet worden met minder overhead, minder complexiteit en een minder omvangrijk ambtenarenapparaat; verzoekt de regering binnen een halfjaar een besparingsplan per ministerie op te stellen, daarin efficiencyverbetering door AI en de optie van gerichte vacaturestops mee te nemen, en de Kamer hierover te informeren.
17 september | VVD, CDA | Aangenomen: 121–29 |

Stemuitslag

Verkiezingsprogramma VVD

Stemverwachting: voor (erg zeker, 95%)

Argumenten voor: De partij streeft naar een kleinere, effectievere overheid met minder ambtenaren [3][7] en minder overhead [4][7][1]. Zij willen concrete besparingsdoelen per ministerie realiseren [2]. Daarnaast ziet de partij kunstmatige intelligentie als een belangrijke kans voor een efficiëntie- en kwaliteitsslag [6] en een mogelijke revolutie bij de overheid [5]. Ook de wens om de Kamer te informeren over resultaten sluit aan bij hun streven om de resultaten van audits naar de Kamer te sturen [2].

Argumenten tegen: Het verkiezingsprogramma biedt geen argumenten om tegen de motie te stemmen.

Bronnen:

  1. "Minder ambtenaren door focus op kerntaken: We stellen een strenge norm dat maximaal één op de vier medewerkers bij de Rijksoverheid mag werken in overheadfuncties. Nu is dat nog de helft. Met de operatie effectieve overheid zorgen we ervoor dat er flink minder ambtenaren nodig zijn. Om te zorgen dat bij elk ministerie en bij elke uitvoeringsorganisatie de lat hoog wordt gelegd, willen we dat het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties doorzettingsmacht krijgt om de operatie effectieve overheid uit te voeren, om organisaties efficiënter in te richten en om samenwerking tussen organisaties vlot te trekken. Om vele ambtenaren niet onnodig aan het werk te houden beperken we de reikwijdte van de Wet open overheid en steunen we zelf minder onderzoeksmoties in de Tweede Kamer."
  2. "Besparingsdoelen en verspillingsaudits: Er komt een extra bezuinigingsronde op het overheidsapparaat met concrete besparingsdoelen per ministerie, zodat de norm van maximaal een vierde overhead gehaald wordt. Ministeries gaan regelmatig verspillingsaudits doen, dit kan ook op verzoek van de Tweede Kamer. Deze audits kijken of hetzelfde werk door minder mensen gedaan kan worden, of uitgaven wel echt nodig zijn en of projecten niet afgebouwd kunnen worden. De resultaten hiervan worden naar de Kamer gestuurd."
  3. "We moeten het heft in handen nemen en onze overheid en dringend onze wet- en regelgeving moderniseren. Onze overheid moet kleiner, effectiever en moderner. Met de hoogste standaarden. Met wetten en regels die werken voor Nederland. Alleen daarmee kunnen we als land weer boven onszelf uitstijgen. Topprioriteit moet zijn dat de overheid mensen weer meer ademruimte gaat geven. Momenteel zit de overheid de samenleving te vaak in de weg, in plaats dat de overheid juist de ruimte schept voor een sterke samenleving. Terwijl de overheid van de samenleving eist dat elke brief, vergunningsaanvraag of betaling op tijd verstuurd wordt, is de overheid zelf vaak te laat. Terwijl we in de zorg nu al vijftigduizend mensen tekortkomen, is het aantal ambtenaren in vijf jaar toegenomen met bijna 70.000, waarvan 30.000 bij de Rijksoverheid. De ene helft van de ambtenaren werkt inmiddels om de andere helft te ondersteunen of te controleren. We zien dat de Tweede Kamer, dus ook de VVD, in de afgelopen vijftien jaar de overheid te vaak te ingewikkeld heeft gemaakt. Door meer regels te eisen, door te kiezen voor rapportageplichten in plaats van goed toezicht, door steeds weer extra moties en onderzoeken aan te vragen. We kunnen alleen een moderne en effectieve overheid terugkrijgen als de politiek haar regelzucht temt, de overheid kleiner gemaakt wordt en er strak op gestuurd wordt. Wat er bij de overheid gebeurt is geen klein dossier, maar heeft invloed op al het andere dat de overheid voor mensen thuis doet. Alleen als we dat serieus nemen, kunnen we er resultaten op boeken."
  4. "Operatie effectieve overheid: we willen toe naar een fundamenteel effectievere overheid, met veel minder (complexe) wet- en regelgeving, en met aandacht voor wat mensen thuis nodig hebben. We zorgen dat de beste mensen voor de overheid willen en blijven werken en betalen ze meer als dat nodig is, maar stellen ook hogere eisen aan de resultaten die ze leveren. We dammen het aantal ambtenaren flink in en bezuinigen op de ongekende hoeveelheid overhead."
  5. "Kiezen voor groei en vooruitgang: De VVD wil een overheid naar het model van Singapore. We kiezen voor toptalent, werken datagedreven en vergelijken effectiviteit met andere landen. AI kan zorgen voor een revolutie bij de overheid, maar dan moet de overheid wel om leren gaan met techniek. Falende ict-projecten en de stapeling van budgetoverschrijdingen bij hervormingen en in de uitvoering moeten verleden tijd zijn. Uitvoerings- en invoeringstoetsen worden opgevolgd. Er komt een nieuw rijksbreed ict-team dat los van verstikkende overheidsstructuren en -procedures eindeloze ict-projecten vlot trekt, bijvoorbeeld bij de Belastingdienst en DUO en we kopen software rijksbreed in om betere prijzen te bedingen. Bij grote interne projecten wijzen we één topambtenaar aan die verantwoordelijk is voor het eindresultaat."
  6. "De digitale overheid: De VVD wil een overheid die Estland naar de kroon steekt als het gaat om digitalisering. We zien kunstmatige intelligentie als kans en niet alleen als risico. Daarom zetten we vol in op de efficiëntie- en kwaliteitsslag die kunstmatige intelligentie ons kan bieden en scholen we ambtenaren op grote schaal om. We standaardiseren en centraliseren digitale inkoop, zodat de overheid goedkoper en beter software kan inkopen."
  7. "We starten daarom de operatie effectieve overheid. We zorgen dat de beste mensen voor de overheid willen en blijven werken en betalen ze meer als dat nodig is, maar stellen ook hogere eisen aan de resultaten die ze leveren. We dammen het aantal ambtenaren flink in en bezuinigen op de ongekende hoeveelheid overhead. We hebben deze mensen bikkelhard nodig in bijvoorbeeld de zorg, de techniek of het onderwijs. Meer doen, minder papieren processen. De effectieve overheid moet zich focussen op kerntaken en onnodige vertraging verbannen. We stoppen automatische uitdijing van de overheid met een opschoonwet. We schrappen alle regels die geen evident doel meer dienen, schrappen koppen op Europese regels en schrappen regels die door gemeenten, provincies en toezichthouders onnodig en boven op de wet zijn toegevoegd. Zo zorgen we dat de overheid werkt voor de samenleving, in plaats van andersom. Door regels te schrappen, zelf goed bereikbaar te zijn en zelf snel te leveren, laat de overheid aan de samenleving zien dat zij mensen in de basis gewoon vertrouwt, in plaats van wantrouwt. Juist met minder regels komt de samenleving tot bloei. Want wanneer we de samenleving laten bloeien ontstaan de mooiste zaken. Wanneer we mensen hun eigen verantwoordelijkheid en vrijheid teruggeven krijgen mensen thuis meer ruimte. Dat zien we aan de ontzettende grote hoeveelheid vrijwilligers die zich zonder dwang of drang inzetten om de samenleving mooier te maken. Zulke mensen verdienen onze steun. De overheid is geen geluksmachine. Individuele vrijheid is dat wel."