Verkiezingsprogramma GL-PvdA

Stemverwachting: voor (erg zeker, 95%)

Argumenten voor: De partij streeft naar meer strategische autonomie voor de EU om de afhankelijkheid van externe partners te verkleinen ^[7]. Dit omvat het bouwen van een onafhankelijke Europese defensie-industrie via gezamenlijke ontwikkeling en inkoop ^[2] en het vergroten van de digitale autonomie door te zetten op Europese alternatieven die uitsluitend onder Europees recht vallen ^[6]. Daarnaast wordt gepleit voor een sterker EU-buitenlands beleid waarbij ook de uitbreiding van de EU wordt betrokken ^[4], met de democratische rechtsstaat als fundament ^[3]. Ook het gebruik van Europese regelgeving voor de export van technologie om mensenrechten te beschermen is een doelstelling ^[1].

Argumenten tegen: Het programma bevat geen argumenten tegen het harmoniseren van regels of tegen gezamenlijk Europees optreden; de focus ligt juist op Europese eenheid en publieke sturing voor de veiligheid ^[5].

Bronnen:

1. "Beschermen mensenrechten, ook over de grens. Met nieuwe Europese regelgeving voorkomen we het gebruik, de import en de export van (AI-) software in de surveillance- en defensie-industrie die bijdraagt aan mensenrechtenschendingen."
2. "Europese defensiesamenwerking. Defensie moet een gedeelde EUcompetentie worden; besluiten over inzet van de krijgsmacht blijven echter een nationale bevoegdheid. Integratie van de krijgsmachten zetten we voort. We bouwen een onafhankelijke Europese defensie-industrie via de gezamenlijke ontwikkeling en inkoop van wapensystemen, diensten en infrastructuur. We beschermen onszelf en onze infrastructuur tegen cyberaanvallen, desinformatie, spionage en sabotage. We bouwen onze afhankelijkheid van de VS af en plaatsen geen orders meer bij de Israëlische defensie-industrie. Vooruitlopend op toekomstig EU-lidmaatschap kan de EU Oekraïne al integreren via een Veiligheidspact op het gebied van veiligheid en defensie."
3. "De EU is in een onveilige wereld belangrijker dan ooit voor onze veiligheid, welvaart en welzijn. De EU dient hervormd en verder gedemocratiseerd te worden. Om besluitvaardig te kunnen zijn schaffen we het veto op meerdere terreinen af. Waar gebrek aan eenheid tot stilstand leidt, vormen we kopgroepen van gelijkgezinde landen. De EU is sterker en rijker door de verschillen binnen en tussen lidstaten, met in alle gevallen de democratische rechtsstaat als fundament. In de EU is alleen plaats voor democratieën. Als lidstaten de democratie niet respecteren, trekken we hun financiering en stemrecht in. We blijven werken aan onze veiligheid, ook als Poetinvrienden zoals Orbán dit willen blokkeren, en zetten de EU in om onze samenleving sterker, groener en welvarender te maken."
4. "EU-uitbreiding. De toekomst van Oekraïne en Moldavië ligt in de EU. De landen op de Westelijke Balkan moeten een realistisch uitzicht hebben op lidmaatschap. Onderhandelingen met het Turkije van Erdogan blijven bevroren. Kandidaatlidstaten moeten voor toetreding voldoen aan de gebruikelijke voorwaarden, in het bijzonder op het gebied van mensenrechten, democratie en rechtsstaat, en het Europese buitenlandbeleid. We helpen kandidaat-lidstaten daaraan te voldoen via een sterker EU-Nabuurschapsbeleid en met nationale middelen zoals het MATRA-fonds. We staan positief tegenover de mogelijkheid dat kandidaatlidstaten gefaseerd toetreden. Kandidaat-lidstaten die een stap terugzetten in de bescherming van democratie, rechtsstaat, mensenrechten en buitenlandbeleid, zoals Servië en Georgië, moeten daarvan de consequenties ondervinden."
5. "Veiligheid vereist publieke sturing. Onze veiligheid is te belangrijk om alleen aan de markt over te laten. We investeren in een onafhankelijkere, moderne defensie-industrie in samenwerking met Europese partners met wie we gezamenlijk inkopen en ontwikkelen. We specialiseren in onze sterke sectoren. Voor Nederland betekent dit investeringen in maritieme en logistieke capaciteiten en de drone-, sensor-, cyber- en ruimtevaarttechnologie. Strategisch relevante defensiebedrijven komen deels in publieke handen via staatsdeelnemingen. We gaan zo prijsopdrijving en overwinsten tegen zodat gemeenschapsgeld bijdraagt aan collectieve veiligheid en niet eindigt in de portemonnee van wapenspeculanten."
6. "Digitale autonomie en industriepolitiek in Europa. Nederland kent veel innovatieve ICT-bedrijven, maar is toch afhankelijk van Amerikaanse en Chinese leveranciers. Samen met Europese partners maken we haast met het bouwen van Europese alternatieven en het stallen van data op Europees grondgebied en zorgen we dat het uitsluitend onder Europees recht valt. Zo maken we de hele overheid minder afhankelijk van landen buiten de Europese Economische Ruimte en bergen we overheidsinformatie veiliger op. Om dit meer kracht bij te zetten investeren we in de Rijkscloud. Voor het stellen van prioriteiten in het bouwen aan digitale autonomie, kiezen we een risico-gedreven aanpak, waarbij we de gehele technologiestack in samenhang benaderen. We ondersteunen initiatieven voor Europese chipfabrieken en sturen bij de Europese Commissie aan op publieke garanties, zoals bij het InvestEU-programma. In Nederland omarmen we het ecosysteem van innovatieve mkb'ers en stimuleren start-ups in de tech-sector. De Rijksoverheid geeft als grootste IT-afnemer van het land de voorkeur aan Europese digitale diensten. Dat leidt tot hoogwaardige werkgelegenheid en versterkt de economie."
7. "Meer strategische autonomie. De EU is voor te veel goederen te afhankelijk van externe partners. Daarom zorgen we voor meer diverse toeleveringsketens, gaan we efficiënter om met energie en grondstoffen en produceren we meer cruciale goederen zelf. We delven en verwerken grondstoffen in Europa met respect voor mensenrechten en bescherming van natuur en biodiversiteit. We investeren daarnaast in onze concurrentiepositie en onafhankelijkheid via technologie en onderzoek."