Verkiezingsprogramma SP over dit onderwerp

Stemverwachting: tegen (zeer onzeker, 40%)

Waarom voor? Er is geen directe passage in het programma die pleit voor de afschaffing van NWO. Echter, de partij benadrukt dat onderzoek 'vrij van bureaucratisch wantrouwen' moet zijn ^[3] en streeft naar het stoppen met 'concurrentiedwang' ^[2]. Men zou kunnen beredeneren dat het rechtstreeks financieren van universiteiten de bureaucratie rondom competitieve aanvragen bij NWO elimineert.

Waarom tegen? De partij pleit voor een 'onafhankelijk fonds' ^[1] en stelt dat de 'kwaliteit van onderzoek moet voorop staan, niet de naam of het netwerk van de aanvrager' ^[2]. Een centraal orgaan zoals NWO kan fungeren als waarborg voor onafhankelijkheid en voorkomen dat onderzoek enkel afhankelijk is van lokale bestuurlijke keuzes, wat aansluit bij het verlangen naar het tegengaan van marktdenken en het beschermen van de integriteit van de wetenschap ^[1].

Bronnen:

1. "Onafhankelijk onderzoek vereist publieke zeggenschap. Steeds vaker bepalen commerciële belangen wat er onderzocht wordt, hoe, en met welk doel. Bedrijven gebruiken hun geld en invloed om universiteiten in te zetten voor eigen winst, terwijl publieke kennis steeds verder onder druk komt te staan. Dat ondermijnt niet alleen de integriteit van de wetenschap, maar ook het vertrouwen van de samenleving. Onderzoek moet vrij zijn van marktsturing, druk van opdrachtgevers en belangenverstrengeling. Daarom richten we een onafhankelijk fonds op waarin bedrijven geen zeggenschap hebben over de uitvoering of uitkomst van het onderzoek. Publicaties blijven altijd in handen van de wetenschappers zelf." (0.708)
2. "Investeren in vooruitgang en innovatie. De grootste doorbraken komen vaak uit onverwachte hoek. Technologieën zoals het internet, gps of nieuwe geneesmiddelen zijn niet ontstaan uit commerciële winstdoelen, maar uit langdurig publiek gefinancierd onderzoek. Vaak zonder dat op voorhand duidelijk was waar het toe zou leiden. Juist daarom is het zo belangrijk dat wetenschappers de ruimte krijgen om vrij en nieuwsgierig te werken. We investeren fors in fundamenteel en onafhankelijk onderzoek. Niet alles hoeft direct toepasbaar of rendabel te zijn. Wat telt is het vertrouwen in de maatschappelijke waarde van kennis. Want alleen als onderzoekers zich niet voortdurend hoeven te bewijzen tegenover de markt, kunnen ze echte vernieuwing tot stand brengen. We stoppen met kortetermijndenken en concurrentiedwang binnen de wetenschap. Jonge onderzoekers krijgen ruimte en zekerheid. De kwaliteit van onderzoek staat weer voorop, niet de naam of het netwerk van de aanvrager." (0.702)
3. "Onderwijs en wetenschap zijn geen kostenposten of marktproducten, maar investeringen in de toekomst van ons land. Zij zorgen voor sociale vooruitgang, economische ontwikkeling en democratische vernieuwing. Daarom zetten wij de kennismaatschappij centraal. Niet om winst te maken, maar om onze samenleving sterker, slimmer en rechtvaardiger te maken. We zijn trots op onze studenten, docenten, onderzoekers en vakmensen. Zij vormen de motor van vooruitgang. Die motor moet vrij kunnen draaien. Vrij van schulden, commerciële druk en bureaucratisch wantrouwen. Daarom maken we studeren weer toegankelijk en betaalbaar voor iedereen, investeren we in onafhankelijk onderzoek en geven we de ruimte terug aan mensen met kennis van zaken. Van mbo tot universiteit, van techniek tot filosofie: leren is een recht en kennis is van ons allemaal." (0.679)