Verkiezingsprogramma GL-PvdA

Stemverwachting: voor (erg zeker, 95%)

Argumenten voor: De partij stelt de betaalbaarheid van de energierekening centraal in haar programma ^[1][4]. Er is veel aandacht voor het beschermen van kwetsbare huishoudens en mensen met lage inkomens tegen stijgende kosten ^[1][5][7]. Daarnaast hanteert de partij het principe van 'klimaatrechtvaardigheid', waarbij de rekening bij de grote vervuilers moet liggen en niet bij mensen die het minste bijdragen aan klimaatverandering ^[6]. De partij wil ook actief sturen op het laag houden van kosten voor huishoudens en bedrijven, bijvoorbeeld door het differentiëren van nettarieven en het uitstellen van investeringskosten ^[2], en door de kosten van warmtenetten te verlagen ^[8]. Ook voor de industrie is het essentieel dat energie goedkoop blijft om de concurrentiepositie te waarborgen ^[3].

Argumenten tegen:

Bronnen:

1. "Betaalbare energierekening. Isolatie is de enige structurele oplossing voor een betaalbare energierekening, maar niet alle woningen zullen van vandaag op morgen zijn verduurzaamd. Daarom komen we in de tussentijd kwetsbare huishoudens tegemoet met een structureel energienoodfonds, dat huishoudens helpt die hun energierekening niet kunnen betalen. Huurders die door de abrupte afschaffing van de salderingsregeling moeten toeleggen op zonnepanelen komen we tegemoet."
2. "Ruimte op het energienet. Met snellere uitbreiding van het elektriciteitsnet zijn we eerder onafhankelijk van fossiele subsidies. We komen met een Energieversnellingswet, die regelt dat vergunningen voor kritieke energieinfrastructuur, zoals voor verdeelstations en extra stroomkabels, eerder kunnen worden afgegeven. Ook krijgt de aanleg van deze infrastructuur voorrang als er door de beperkte stikstofruimte keuzes gemaakt moeten worden welke activiteiten mogelijk zijn. Daarnaast gaan we slimmer gebruik maken van het elektriciteitsnet. Bijvoorbeeld door bedrijven en huishoudens te stimuleren om buiten de spits stroom te gebruiken, oplossingen als batterijen en elektrolyse te ondersteunen, en de lokale energievraag beter af te stemmen met het lokale aanbod uit zon en wind. Partijen met een maatschappelijk belang krijgen voorrang op het net. We stimuleren coöperatief eigendom en beheer van nieuwe duurzame energiebronnen. De overheid stuurt actief op een eerlijk en duurzaam energiesysteem en onderzoekt waar energie in publieke handen moet komen. Kosten voor huishoudens en bedrijven houden we laag door energienetten langer te gebruiken, de kosten van investeringen in het net niet meteen in rekening te brengen bij afnemers, maar uit te smeren over de tijd, en door nettarieven te differentiëren. Nieuwe woonwijken krijgen een eigen wijk- of buurtbatterij. Die slaat stroom op als de wijk stroom over heeft en levert het terug als zon en wind het laten afweten. Dat is voordeliger en solidairder dan een batterij in elke woning. Het ontlast bovendien het elektriciteitsnet."
3. "Tempo maken. We zetten alles op alles om de klimaatcrisis aan te pakken. Dat kan je niet alleen aan de markt overlaten. Zonneparken kunnen niet aangesloten worden op het energienet, nieuwe woningen en verduurzaming lopen vertraging op; de stilstand is compleet. Meer ruimte op het energienet kan niet wachten. Daarom investeren we fors in het uitbreiden van het elektriciteitsnet. We investeren in schone en betaalbare energie uit wind-op-zee. Om dat te bereiken sluiten we een Noordzeepact tussen overheid, energiebedrijven, industrie en netbeheerders. Met goedkope energie houden we de energierekening betaalbaar en maken we onze industrie competitiever en duurzamer."
4. "Een betaalbaar leven is bereikbaar. We merken iedere dag dat het leven duurder wordt. Wij maken vaste lasten weer behapbaar: met een lagere energierekening door goede woningisolatie, huurverhogingen aan banden, lagere prijskaartjes in het ov, en een forse verlaging van zowel de zorgpremie als het eigen risico."
5. "Verduurzaming en betaalbare energie. Mensen met weinig geld wonen vaak in de slechtst geïsoleerde huizen, met een hoge energierekening, tocht en soms zelfs schimmel tot gevolg. Om de stijgende energierekening te kunnen betalen zetten we in op isolatie en verduurzaming van woningen, zie hoofdstuk 'Volkshuisvesting. Zolang het nodig is, springt de overheid bij met een energiefonds dat structureel gevuld wordt. Hulp komt beschikbaar voor wie dat nodig heeft, niet slechts voor wie zich als eerste meldt."
6. "Klimaatrechtvaardigheid. We staan voor een grote verbouwing van Nederland. De aanpak van de klimaat- en natuurcrises zal effect hebben op hoe we wonen, werken, reizen en eten. Daarmee is klimaatbeleid ook sociaal beleid, en daarom stellen wij klimaatrechtvaardigheid centraal. De rekening hoort bij de grote vervuilers te liggen, niet bij mensen die het minste bijdragen aan klimaatverandering. Dit principe passen we zowel nationaal als internationaal toe. Zo grijpen we de klimaattransitie aan om de brede welvaart te vergroten - met gezondere lucht, een betaalbare energierekening, goed en lokaal voedsel, een comfortabele woning, en eerlijke, duurzame ontwikkelingskansen."
7. "De natuur trekt aan het kortste eind, en onze gezondheid lijdt daaronder. Echte oplossingen, zoals grootschalige verduurzaming van woningen en het aanpakken van grote vervuilers, zijn de afgelopen kabinetsperiode op een zeer laag pitje gezet. Alleen wie de verduurzaming zelf kan betalen, zit er warmpjes bij. Daardoor zijn de hoge energieprijzen vooral een probleem voor mensen die geen kant op kunnen."
8. "Impuls aardgasvrije wijken. De maatschappelijk meest wenselijke energiebron moet ook voor mensen de meest aantrekkelijke zijn. Helaas zijn de vaste kosten van een warmtenet relatief hoog. Wij maken het aantrekkelijker door de vaste en variabele kosten te verlagen. We zetten in op warmte- en koudenetten in publieke handen en ondersteunen gemeenten en bewonersinitiatieven daarin."