De regering moet de controle op mobiele telefoons van asielzoekers voortzetten en snel een nieuwe wet maken. Dit is nodig om de veiligheid te beschermen en te controleren of de verhalen van asielzoekers kloppen. Als Nederland stopt, wordt het land aantrekkelijker voor mensen die iets te verbergen hebben. Andere EU-landen doen dit ook.
Motie van het lid Boomsma c.s. over het uitlezen van gegevensdragers zoals mobiele telefoons voortzetten
De kamer,
constaterende dat:
– het jarenlang standaard onderdeel van de asielprocedure was om
mobieltjes te onderzoeken om het asielrelaas te kunnen controleren,
op grond van artikel 55, tweede lid, van de Vreemdelingenwet;
– de Raad van State in 2025 bepaalde dat een aanvullende wettelijke
grondslag nodig is en de Inspectie Justitie en Veiligheid onlangs
besloot dat asielzoekers ook niet meer gevraagd mag worden om
vrijwillig hun telefoons te laten uitlezen;
– de IND heeft aangegeven er daarom mee te stoppen;
overwegende dat:
– het voor de veiligheid en belangen van de Nederlandse Staat en
samenleving van pertinent belang is om door te gaan met het uitlezen
van telefoons;
– in andere EU-landen telefoons ook worden uitgelezen en er geen
Unierechtelijke of mensenrechtelijke beperkingen zijn om dit te kunnen
doen;
– wanneer Nederland als enige hiermee stopt, asielzoekers een extra
reden hebben om in Nederland asiel aan te vragen, zeker als ze iets te
verbergen hebben;
– de regering reeds een wetsvoorstel in voorbereiding heeft om deze
grondslag formeel en procedureel juist te verankeren;
voorts overwegende dat:
– er geen morele beginselen of redenen zijn om af te zien van het
uitlezen van telefoons volgens en met de gehanteerde beperkingen en
doelen;
– het onverantwoord, riskant en schadelijk is om er wel van af te zien;
– het legaliteits- en zorgvuldigheidsbeginsel van groot belang zijn, maar
de bestaande bepalingen in dit geval voldoende kapstok bieden om te
anticiperen op de breed gedragen, spoedige invoering van de
aanvullende grondslag;
spreekt uit de zo snel mogelijke invoering van een wettelijke grondslag te
steunen voor het uitlezen van gegevensdragers zoals mobiele telefoons
kst-19637-3590
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2026
Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 3590
1
als onderdeel van de asielprocedure, met als doel het controleren van
identiteit, het asielrelaas en eventuele indicaties van mensensmokkel,
conform de werkwijze zoals eerder toegepast in «quickchecks» tot 2025;
verzoekt het kabinet, anticiperend op de invoering van deze nieuwe
wettelijke grondslag, de oude praktijk zoals die gold tot 2025 voort te
zetten.
17 juni | JA21, BBB, Keijzer | Aangenomen: 90–59 |
Argumenten voor: De partij streeft naar een effectief asielbeleid met versnelde procedures [1] en snelle, zorgvuldige procedures aan de grens [2][5]. Daarnaast wil de partij het bedrijfsmodel van mensensmokkelaars aanpakken [4], wat het doel van de motie om telefoons te gebruiken voor het opsporen van mensensmokkel zou kunnen ondersteunen.
Argumenten tegen: De partij pleit sterk voor de bescherming van persoonsgegevens en het digitale briefgeheim [6]. Zij verzetten zich fel tegen chatcontrole en stellen expliciet dat overheden niet over de schouder mee mogen lezen in vertrouwelijke communicatie [6]. Bovendien benadrukt de partij dat bij asielprocedures de mensenrechten en het recht op privacy gewaarborgd moeten zijn [2][3][5].
Bronnen:
"Een nieuw, effectief en menswaardig asielbeleid. Dat betekent allereerst ontstopping van de asielketen, het goed uitvoeren van de Spreidingswet, het versnellen van ellenlange procedures over wie mag blijven en wie niet, het beëindigen van het onmenselijke gesol met mensen. De IND gaat meer getraind personeel inzetten om overlevers van seksueel geweld te identificeren en adequaat te horen tijdens de asielprocedure. Daarnaast willen wij gecoördineerde hulpverlening voor en veilige opvang van deze groep, door het COA, gemeenten en andere relevante instanties. Tegelijkertijd pakken we overlastgevers aan. Nieuwkomers doen direct mee en leren de taal. We zijn tegen de beperkingen van gezinshereniging uit het wetsvoorstel Wet invoering tweestatusstelsel. Ook pleegkinderen en ongehuwde partners, bijvoorbeeld partners van hetzelfde geslacht uit landen waar voor hen geen huwelijk mogelijk is of waar homoseksualiteit is gecriminaliseerd, moeten veilig kunnen nareizen. Vluchtelingen die in Nederland komen, omdat ze in hun eigen land wegens hun seksuele gerichtheid of genderidentiteit niet veilig zijn, verdienen veilige opvang. We borgen dat elke COA-locatie een aparte LHBTIQA+ unit krijgt en dat alle medewerkers van het COA goed getraind zijn om hier sensitief mee om te gaan. De IND beoordeelt aanvragen van LHBTIQA+vluchtelingen op een rechtvaardige en eerlijke manier. Veilige landen zijn vaak voor deze groep niet veilig."
"Europees vluchtelingenbeleid. We voeren het Migratie- en Asielpact van de EU uit en stellen onze wetgeving daarop in. Een zorgvuldige, snelle en eerlijke procedure aan de buitengrens moet vluchtelingen duidelijkheid geven over de kans op asiel. We staan zeer kritisch tegenover de verruiming van de 'Veiligederdelandenregeling', en de lijst met veilige herkomstlanden. Deze wetsvoorstellen maken het makkelijker om asielzoekers naar landen te sturen waar zij niet vandaan komen en nooit geweest zijn en leggen een zwaardere bewijslast op aan asielzoekers afkomstig uit 'veilige' landen. In de procedures en bij de opvang aan de buitengrens zien we er daarom streng op toe dat de mensenrechten van vluchtelingen gewaarborgd zijn. Wanneer hiervan niet volledig sprake blijkt te zijn, verbindt Nederland daar consequenties aan, spreken we die landen aan en sturen we geen asielzoekers terug naar deze buitengrenslanden. Europese ambtsberichten blijven openbaar. Asielzoekers hebben tijdens de procedure recht op menswaardige opvang, rechtsbijstand, medische hulp en onderwijs voor kinderen. We verzetten ons tegen massale detentie aan de grens, in het bijzonder tegen detentie van kinderen. Wie veilig terug kan en geen recht heeft op asiel, wordt ondersteund bij terugkeer naar het land van herkomst. We spannen ons in de EU maximaal in voor een eerlijke verdeling van vluchtelingen over de lidstaten. We nemen daarbij onze eigen verantwoordelijkheid qua opvang, en kiezen ervoor om solidariteit niet af te kopen."
"Efficiënte procedures en eerlijke opvang. We voeren de Spreidingswet uit en kiezen zo veel mogelijk voor kleinschalige en volwaardige opvang met een open uitstraling, waar anderen, zoals buurtbewoners de mogelijkheid krijgen om naar toe te kunnen om onder andere deel te nemen aan allerlei activiteiten. Ook Nederlanders, zoals studenten en spoedzoekers, krijgen de mogelijkheid om daar te kunnen wonen en te verblijven. We maken financieringsafspraken voor de lange termijn en vragen gemeenten een ijzeren voorraad aan opvangplekken te houden. Dat is duidelijker en goedkoper voor iedereen. De IND wordt langjarig versterkt. De minister moet gebruik maken van diens discretionaire bevoegdheid in schrijnende gevallen. We onderzoeken of betere inzet van de discretionaire bevoegdheid mogelijk is, bijvoorbeeld door een commissie van experts. We investeren in de communicatie met buurtbewoners en nemen hun zorgen serieus. We waarderen vrijwilligers die een onmisbaar steentje bijdragen aan de integratie van vluchtelingen in onze samenleving. Alle opvanglocaties moeten voldoen aan humane minimumvoorwaarden, waardoor mensen de ruimte hebben om te leven, en waarbij het recht op privacy en de toegang tot publieke voorzieningen wordt gewaarborgd. In opvanglocaties wordt extra bescherming gegarandeerd voor kwetsbare groepen zoals vrouwen, LHBTQIA+-personen, alleenstaande minderjarigen en mensen met een handicap. Indien nodig komen er aparte opvanglocaties om hun veiligheid te waarborgen. We staan voor een inclusieve samenleving waarin ieder kind zich veilig kan ontwikkelen. We willen onder voorwaarden een regeling maken om de kleine groep van mensen die al langdurig als ongedocumenteerde in Nederland verblijven en kinderen die zonder documenten in Nederland zijn opgegroeid, duurzaam perspectief te bieden in lijn met art. 3. 'Internationaal Verdrag van de Rechten van het Kind (IVRK)'."
"Hervestiging. We willen naar een stelsel dat de meest kwetsbare vluchtelingen die recht hebben op asiel vooropstelt en pakken het bedrijfsmodel van mensensmokkelaars aan. We pleiten voor veilige routes om in Nederland bescherming te bieden aan mensen die vluchten voor oorlog, geweld en vervolging. Het hervestigingsprogramma van UNHCR voorkomt dat mensen de gevaarlijke reis naar Europa maken en vervolgens voor lange tijd in de opvang zitten. Hervestiging is daarom in het belang van vluchtelingen én Nederland. In dat kader stellen we een hoger jaarlijks hervestigingsquotum vast."
"Effectief terugkeerbeleid. Mensen die geen recht hebben op asiel, moeten terug naar hun land van herkomst. Asielprocedures moeten kort en zorgvuldig zijn en mensenrechten van migranten moeten te allen tijde zijn gewaarborgd. Met landen van herkomst gaan we, op basis van gelijkwaardigheid, brede partnerschappen aan waar terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers onderdeel van is. Investering in het herkomstland is de meest duurzame, humane en effectieve manier van het bevorderen van terugkeer. We zijn zeer kritisch op de 'terugkeerhubs', vanwege het grote risico aan mensenrechtenschendingen, detentie of jarenlange in limbo zijn van de mensen die hiernaartoe gestuurd zouden worden."
"Bescherming van onze persoonsgegevens. Binnen de EU pleiten we voor een verbod op de handel in persoonsgegevens en profielen. Bedrijven worden verplicht om zo min mogelijk gegevens te registreren van hun klanten. Wij waarborgen het digitaal briefgeheim en leggen het recht om digitaal privégesprekken te voeren via end-to-end encryptie wettelijk vast. Voorstellen die andere manieren van chatcontrole mogelijk maken blijven we fel bestrijden. Overheden en bedrijven mogen niet over onze schouder meelezen in vertrouwelijke communicatie."