Verkiezingsprogramma SP

Stemverwachting: voor (erg zeker, 90%)

Argumenten voor: De partij wil de scheve situatie aanpakken waarbij de prijs van een huis sterk wordt bepaald door de waarde van de grond, wat leidt tot megawinsten voor speculanten ^[1]. Zij willen grondbezitters die grond vasthouden voor winst zwaarder belasten ^[1] en grondspeculatie stoppen door duidelijke voorwaarden te stellen aan ontwikkelaars ^[2]. Het instrumentarium voor waardedeling bij publieke investeringen sluit aan bij het doel om bouwen weer betaalbaar te maken voor mensen en de visie 'Wonen zonder Winst' ^[1][3].

Argumenten tegen: Het programma biedt geen argumenten om tegen het vastleggen van instrumenten voor waardedeling te stemmen; de partij pleit juist voor het aanpakken van de winsten die voortkomen uit grondwaarden ^[1].

Bronnen:

1. "Weg met het grondslot op bouwen. In Nederland wordt de prijs van een huis vaak vooral bepaald door de waarde van de grond eronder, soms wel 60 procent van de nieuwbouwwaarde. Terwijl de woningnood groeit, profiteren grondbezitters en speculanten hiervan met megawinsten, zonder ook maar één huis te bouwen. Wij pakken deze scheve situatie aan. Grondeigenaren die grond vasthouden om winst te maken belasten we zwaarder. Speculanten die onnodig wachten met bouwen en hun belang boven die van de samenleving zetten zullen wij onteigenen. Gemeenten en woningbouwverenigingen krijgen weer toegang tot betaalbare grond zodat zij betaalbare woningen kunnen bouwen. Het belang van bouwen voor iedereen gaat voor op winst voor de enkele speculant. Dus als we grond nodig hebben om te bouwen moet de overheid die in alle gevallen voor een redelijk bedrag kunnen verkrijgen. Daarnaast versterken we de zeggenschap van bewoners en gemeenten over de ontwikkeling van bouwprojecten. Lokale gemeenschappen krijgen meer inspraak en beslissingsrecht, zodat plannen aansluiten bij de behoeften van de buurt en sociale woningen niet verloren gaan aan commerciële belangen. Zo maken we bouwen weer betaalbaar en bereikbaar voor mensen, niet voor marges. Dat is eerlijk, nodig en haalbaar."
2. "Huizen zijn om in te wonen. Woningen zijn er voor mensen, niet voor beleggers. We voeren een landelijke woonplicht in. Zo zullen huizen gebruikt worden waarvoor ze bedoeld zijn: als thuis. Beleggers gaan meer overdrachtsbelasting betalen vanaf hun tweede huis. Ook stoppen we grondspeculatie door duidelijke voorwaarden te stellen aan ontwikkelaars. We stoppen de overnamegolf door private equity in het beheer van Verenigingen van Eigenaren. Ook maken we een einde aan de leegstand en verkamering die ontstaat door de lucratieve handel in tijdelijke verhuur via platforms als Airbnb. Woningen zijn geen hotelkamers. Gemeenten krijgen de mogelijkheid om dit soort deelverhuur volledig te verbieden of streng te beperken, zodat huizen weer beschikbaar komen voor mensen die er echt in willen wonen. Sociale huurwoningen in de huidige woningvoorraad worden niet meer verkocht, maar juist verbeterd. Tot slot heffen we het kraakverbod op, zodat leegstaande panden weer bewoond kunnen worden."
3. "De SP wil dat Nederland een socialer land wordt. Een land waar het normaal is dat iedereen een betaalbaar huis heeft, menselijke zorg krijgt en voldoende, gezond en goed eten kan betalen. Daarvoor heeft de SP sociale alternatieven uitgewerkt zoals het SP-woonplan 'Wonen zonder Winst', een Nationaal ZorgFonds zonder eigen risico en betaalbare boodschappen door prijsverhogingen te blokkeren en de btw te verlagen."