Versterking Nederlandse bètawetenschappen

De regering moet de verdeling van onderzoeksbudgetten internationaal vergelijken en doelen stellen voor de versterking van exacte wetenschappen, zoals natuurwetenschappen en techniek. Nederlandse wetenschappers publiceren relatief weinig en hun wetenschappelijke invloed neemt af. Meer langetermijnzekerheid is nodig om de internationale positie van Nederland in de bètawetenschappen te behouden.

Motie van het lid Claassen over de verdeling van publieke onderzoeksfinanciering over wetenschapsgebieden internationaal benchmarken

De kamer, constaterende dat Nederland van alle twintig referentielanden het kleinste aandeel publicaties in de natuurwetenschappen en engineering heeft; constaterende dat de citatie-impact in de natuurwetenschappen de afgelopen twee decennia met dertien procentpunten is gedaald volgens het Rathenau Instituut; overwegende dat de bètadecanen van alle Nederlandse universiteiten alarm hebben geslagen over het gebrek aan langetermijnzekerheid voor bèta- en technisch onderzoek en dat Nederland zijn internationale concurrentiepositie in de exacte wetenschappen structureel ziet verslechteren; verzoekt de regering de verdeling van publieke onderzoeksfinanciering over wetenschapsgebieden internationaal te benchmarken, concrete doelstellingen te formuleren voor de versterking van de exacte wetenschappen en de Kamer hierover bij de Voorjaarsnota 2027 te informeren.
16 april | Markusz | Aangenomen: 106–44 |

Stemuitslag

D66VVDPVVJA21FVDMarkuszBBBCUDENKSGPKeijzerVolt50PLUS
GL-PvdACDAPvdDSP

Verkiezingsprogramma BBB

Stemverwachting: voor (vrij zeker, 80%)

Argumenten voor: De partij zet in op technische innovatie en het versterken van het economisch verdienvermogen [3], wat aansluit bij de zorg in de motie over de verslechterende positie in exacte wetenschappen. Daarnaast pleit de partij expliciet voor meer langjarige zekerheid binnen de wetenschapsfinanciering om wetenschappers te ontlasten [2]. Het versterken van de positie van technische wetenschappen ondersteunt de ambitie voor innovatie [6][7] en het behoud van sectoren waarin Nederland uitblinkt, zoals watermanagement en ruimtevaart [4].

Argumenten tegen: De partij stelt dat alle verbeteringen in het onderwijs en onderzoek in principe uit bezuinigingen bekostigd moeten worden [5]. Het verzoek in de motie om nieuwe doelstellingen en mogelijk extra financiering voor bètavakken zou hiermee op gespannen voet kunnen staan als er geen duidelijke besparing tegenover staat. Bovendien waarschuwt de partij voor een te sterke focus op internationale rankings in plaats van maatschappelijke relevantie [1].

Bronnen:

  1. "Wij willen dat er meer balans komt tussen fundamenteel en praktijkgericht onderzoek. Onderzoekers verdienen ruimte om vrij te denken én om samen te werken met de regio. Daarom zet BBB in op versterking van hogescholen, praktijkgerichte lectoraten en regionale kenniscentra. Universiteiten moeten hun maatschappelijke verantwoordelijkheid serieus nemen en zich niet enkel richten op internationale rankings of abstracte modellen."
  2. "Ook binnen wetenschapsfinanciering pleit BBB voor eenvoud, minder bureaucratie en meer langjarige zekerheid. Wetenschappers moeten minder tijd kwijt zijn aan het schrijven van aanvragen en meer tijd kunnen besteden aan hun vak."
  3. "De concurrentiekracht van Nederland neemt af door extra regelgeving, hoge lasten en een gebrek aan economisch strategisch beleid. Europese regels worden vaak vergaand doorvertaald en nationaal verzwaard. We zetten in op een economie die past bij de kracht van Nederland: slimme landbouw, technische innovatie, hoogwaardige productie en sterke regio's. Economisch beleid moet gericht zijn op versterking van ons concurrentie- en verdienvermogen."
  4. "Behoud vooraanstaande positie in ruimte en water. Ook de samenwerking op het terrein van de verkenning en inrichting van de ruimte wordt steeds belangrijker. Nederland streeft hierin naar een vooraanstaande rol. Dat geldt ook voor de wereldwijde leidende positie die Nederland heeft op het gebied van water: van baggeren tot watermanagement. Deze rol moet behouden blijven én verder uitgebouwd worden."
  5. "De kosten voor HBO's en universiteiten. De kosten voor HBO's en universiteiten mogen niet meer ongelimiteerd toenemen. Alle verbeteringen dienen in principe te worden bekostigd uit bezuinigingen."
  6. "Investeert in mkb, innovatie en infrastructuur;"
  7. "Inzet op innovatie. In plaats van het verlagen van stikstofuitstoot door krimp, wordt ingezet op innovatie en nieuwe technieken."