De regering moet het uitgangspunt 'nee, tenzij' hanteren bij het samengaan van gemeenten (gemeentelijke herindeling). Dit mag alleen als er geen andere oplossing is. Het samengaan van gemeenten zorgt nu vaak voor een grotere afstand tussen inwoners en hun bestuur.
Motie van het lid Vermeer over het uitgangspunt "nee, tenzij" opnemen in het Beleidskader gemeentelijke herindeling
De kamer,
constaterende dat gemeentelijke herindelingen vaak leiden tot een grotere
afstand tussen inwoner en bestuur;
overwegende dat opheffing van een gemeente een uiterst middel moet
zijn;
verzoekt de regering in het beleidskader het uitgangspunt «nee, tenzij» op
te nemen, waarbij herindeling alleen plaatsvindt als minder ingrijpende
alternatieven aantoonbaar tekortschieten én maatschappelijk draagvlak
overtuigend is aangetoond.
Argumenten voor: De partij is tegen gedwongen samenvoegingen van gemeenten en stelt dat fusies alleen na een referendum mogen plaatsvinden [1]. De partij is kritisch op de schaalvergroting die sinds de jaren tachtig heeft plaatsgevonden, waaronder het massaal fuseren van gemeenten [3], en hanteert een algemene scepsis ten aanzien van schaalvergrotingen [2]. Om de menselijke maat in het bestuur terug te brengen, kiest de partij voor kleinschaligheid en wil zij gemeenten ontvlechten [4].
Argumenten tegen: Er is geen informatie in het verkiezingsprogramma die gebruikt kan worden om tegen de motie te stemmen.
Bronnen:
"Menselijke maat weer centraal in alle bestuurslagen
We stellen de menselijke maat centraal in het openbaar bestuur. Geen gedwongen samenvoegingen van gemeenten; fusies kunnen alleen na een referendum."
"Kritisch op schaalvergroting
We hanteren een gezonde scepsis ten aanzien van schaalvergrotingen en fusies bij scholen, zorginstellingen, ziekenhuizen en politiebureaus en sturen waar mogelijk aan op schaalverkleining."
"Sinds de jaren tachtig is Nederland in de ban geraakt van schaalvergroting. Onderwijsinstellingen werden samengevoegd tot anonieme onderwijsfabrieken, zelfstandige zorgverleners en streekziekenhuizen verdwenen in grote zorgmolochen en gemeenten werden massaal gefuseerd. Waar ons land ooit ruim 1.100 gemeenten kende, zijn dat er in 2025 nog slechts 342 - ondanks een forse bevolkingsgroei."
"De gevolgen zijn overal merkbaar. Kleinschalige gemeenschapszin maakte plaats voor een oeverloze vergadercultuur, terwijl betrokkenheid en eigen verantwoordelijkheid afnamen. Burgers ervaren verlies van identiteit en verbondenheid, en instellingen zijn vaak onpersoonlijk en log geworden. Forum voor Democratie wil deze trend doorbreken en kiest nadrukkelijk voor kleinschaligheid. De menselijke maat moet terug in bestuur, zorg, onderwijs en stedenbouw. Dat betekent: streekziekenhuizen openhouden, gemeenten ontvlechten, schoolbesturen terug in handen van ouders en herkenbare woningbouw waarin mensen zich thuis voelen. Minder regels en meer maatwerk moeten ervoor zorgen dat burgers zich weer gezien, gehoord en betrokken voelen bij hun eigen omgeving."