Verkiezingsprogramma SP

Stemverwachting: voor (vrij zeker, 70%)

Argumenten voor: De partij stelt dat het belang van bouwen voor iedereen prioriteit heeft boven de belangen van enkelingen ^[1] en dat wonen belangrijker is dan winst ^[2]. De partij heeft een sterke ambitie om de woningnood direct aan te pakken door honderdduizenden betaalbare woningen te bouwen ^[3] en door voorrang te geven aan kwetsbare groepen zoals daklozen ^[7]. Het versnellen van de bouw van woningen voor starters en gezinnen ^[6] sluit aan bij deze doelstellingen.

Argumenten tegen: De partij wil de zeggenschap van bewoners en gemeenten over de ontwikkeling van bouwprojecten juist versterken ^[1]. Daarnaast wordt benadrukt dat huurders meer macht moeten krijgen om mee te beslissen over hun huis en hun buurt ^[4][5].

Bronnen:

1. "Weg met het grondslot op bouwen. In Nederland wordt de prijs van een huis vaak vooral bepaald door de waarde van de grond eronder, soms wel 60 procent van de nieuwbouwwaarde. Terwijl de woningnood groeit, profiteren grondbezitters en speculanten hiervan met megawinsten, zonder ook maar één huis te bouwen. Wij pakken deze scheve situatie aan. Grondeigenaren die grond vasthouden om winst te maken belasten we zwaarder. Speculanten die onnodig wachten met bouwen en hun belang boven die van de samenleving zetten zullen wij onteigenen. Gemeenten en woningbouwverenigingen krijgen weer toegang tot betaalbare grond zodat zij betaalbare woningen kunnen bouwen. Het belang van bouwen voor iedereen gaat voor op winst voor de enkele speculant. Dus als we grond nodig hebben om te bouwen moet de overheid die in alle gevallen voor een redelijk bedrag kunnen verkrijgen. Daarnaast versterken we de zeggenschap van bewoners en gemeenten over de ontwikkeling van bouwprojecten. Lokale gemeenschappen krijgen meer inspraak en beslissingsrecht, zodat plannen aansluiten bij de behoeften van de buurt en sociale woningen niet verloren gaan aan commerciële belangen. Zo maken we bouwen weer betaalbaar en bereikbaar voor mensen, niet voor marges. Dat is eerlijk, nodig en haalbaar."
2. "Wij pakken de leegstand aan. Terwijl tienduizenden jongeren geen woning kunnen vinden, staan in Nederland 64 duizend woningen langer dan een jaar leeg. Daarnaast is er maar liefst 16 miljoen vierkante meter aan leegstaande kantoren en andere gebouwen verspreid over 226 duizend panden. Daar liggen kansen. Wij maken een einde aan langdurige leegstand. Leegstaande panden worden extra belast, zodat speculatie niet langer loont. Als eigenaren geen plannen hebben om de panden te gebruiken of geschikt te maken voor bewoning, kunnen gemeenten deze onteigenen. We zetten leegstand om in woonruimte. Gebouwen die nu leegstaan, worden zo snel mogelijk bewoonbaar gemaakt voor jongeren, starters, dak- en thuisloze mensen en andere woningzoekenden. Daarmee pakken we direct de woningnood aan, zonder te hoeven wachten op nieuwbouw. Wonen is belangrijker dan winst. Elk pand telt."
3. "Gerichte investeringen, echte oplossingen. Wij richten een Nationaal Woonfonds op en investeren 30 miljard euro in volkshuisvesting. Dit komt bovenop de al bestaande investeringen en dit doen we door de staatsschuld iets op te laten lopen. Momenteel heeft ons land de laagste staatsschuld in 50 jaar, terwijl veel mensen nu geen betaalbare woningen kunnen vinden. Het is een investering in mens en samenleving om hier nu geld beschikbaar voor te stellen. Zo zorgen we ervoor dat mensen wel een betaalbare woning kunnen vinden. Ook toekomstige generaties hebben hier baat bij. Met dit geld bouwen we honderdduizenden betaalbare, duurzame huurwoningen van hoge kwaliteit, zonder winstoogmerk. Voor starters, gezinnen en ouderen in buurten waar je prettig woont en graag blijft. Niet alleen betaalbaar, maar ook om trots op te zijn. We ondersteunen woonverenigingen, verduurzamen bestaande woningen en geven bewoners meer zeggenschap. De opbrengsten uit afbouw van de hypotheekrenteaftrek boven de 600 duizend euro en het belasten van grondspeculatie vloeien terug in het Nationaal Woonfonds."
4. "Meer zeggenschap voor huurders. Huurders krijgen meer macht over hun huis en buurt. Of het nu gaat om renovatie, verduurzaming, verkoop of sloop - huurders moeten kunnen meebeslissen. Nu hebben zij vaak het nakijken, terwijl woonwinstmakers beslissingen nemen over hun woning. Dat verandert. We maken van woningcorporaties weer verenigingen, met een bestuur dat verantwoording aflegt aan de huurders. Zo zorgen we dat bewoners samen beslissen over investeringen, onderhoud en toekomstige plannen."
5. "Alle huurwoningen ondergebracht bij verenigingen. Bewoners en toekomstige bewoners moeten meer zeggenschap krijgen over hun huis en buurt. We leven te veel langs elkaar heen. Zeggenschap over je eigen huis en buurt brengt mensen samen. We maken van corporaties weer verenigingen op een schaal die past bij de huurders."
6. "Weg met prijsopdrijving, investeren in starterswoningen. Hoe meer belastingvoordeel je krijgt bij het kopen van een huis, hoe meer mensen kunnen lenen en hoe harder de huizenprijzen stijgen. Dat is precies wat de hypotheekrenteaftrek doet: ze maakt huizen niet goedkoper, maar juist duurder. En ondertussen kost het de samenleving miljarden per jaar. Voor de komende vier jaar garanderen we deze regeling voor woningen tot 600 duizend euro, maar boven dit bedrag bouwen we de hypotheekrenteaftrek direct versneld af. Zo komt er jaarlijks 5 tot 6 miljard euro vrij. Dat geld investeren we in betaalbare huurwoningen, wooncoöperaties en huisvesting voor starters. Zodat iedereen weer een kans krijgt op een goede en betaalbare woning. Op termijn moeten we de prijsopdrijvende hypotheekrenteaftrek helemaal afbouwen. Dit gaat stapsgewijs zodat mensen niet de knel komen. De opbrengsten híervan steken we bovendien in het verlagen van de inkomstenbelasting."
7. "Dakloosheid voorbij. Niemand kiest ervoor om op straat te slapen. Toch raken nog altijd tienduizenden mensen in Nederland dak- en thuisloos door een scheiding, schulden, het wegvallen van zorg of simpelweg een gebrek aan betaalbare woonruimte. Wij accepteren dat niet. Wonen is een mensenrecht. Dakloosheid is geen individueel falen, maar het gevolg van politieke keuzes. Wij kiezen wel voor een rechtvaardig en doortastend beleid met één helder doel: dakloosheid uitbannen voor 2030. We nemen het Housing First-principe als uitgangspunt: mensen krijgen éérst een woning en daarna passende begeleiding als dat nodig is. Dak- en thuisloosheid kent veel gezichten: niet alleen mensen die buiten slapen of in de opvang verblijven, maar ook mensen die noodgedwongen op de bank bij vrienden blijven, in auto's overnachten of tussen instellingen en tijdelijke plekken zwerven. Voor al deze mensen geldt: een dak is nu nodig. We maken daarom wettelijk mogelijk dat alle dakloze mensen, ongeacht hun situatie, voorrang krijgen bij de toewijzing van sociale huurwoningen. Want zolang je geen stabiele woonplek hebt, kun je ook geen werk vinden, geen zorg ontvangen, geen bestaan opbouwen. Daarnaast zorgen we voor betere preventie: we verbieden huisuitzettingen zonder alternatief, schaffen de kostendelersnorm en het zelfredzaamheidscriterium af en zorgen ervoor dat niemand vastloopt door kleine schulden of gebrek aan een briefadres. Zo krijgt iedereen een thuis."