Eerlijke toepassing van verwijtbaarheid

De regering moet onderzoeken hoe bestuursorganen de 'verwijtbaarheid' (de mate waarin iemand iets fout doet) toepassen bij maatregelen of waarschuwingen. Dit is nodig om te zien of persoonlijke omstandigheden en het doenvermogen (wat iemand kan) goed worden meegewogen. Dit beschermt mensen met een verstandelijke beperking of psychische kwetsbaarheid tegen ongelijkheid.

Motie van het lid Ceder over in de wetsevaluatie de toepassing van het begrip "verwijtbaarheid" onderzoeken

De kamer, constaterende dat in de wet is bepaald dat bestuursorganen bij het opleggen van een maatregel of waarschuwing onder meer de mate van verwijtbaarheid van de overtreding moeten betrekken; overwegende dat voor een zorgvuldige en gelijke toepassing van de wet van belang is dat inzicht ontstaat in de wijze waarop bestuursorganen het begrip «verwijtbaarheid» in de praktijk invullen en toepassen; verzoekt de regering om in de monitoring en in de wettelijk voorziene evaluatie van deze wet in ieder geval te onderzoeken: – op welke wijze bestuursorganen het criterium «toerekenbaarheid» toepassen bij het opleggen van maatregelen en waarschuwingen; – in hoeverre persoonlijke omstandigheden en doenvermogen van belanghebbenden daarbij daadwerkelijk worden betrokken; – welke gevolgen de toepassing van deze criteria heeft voor personen met een verstandelijke beperking, psychische kwetsbaarheid of anderszins verminderd doenvermogen; – of de toepassing van het criterium «verwijtbaarheid» in de uitvoeringspraktijk en rechtspraak leidt tot voldoende rechtsbescherming en een evenredige besluitvorming; en de Kamer over de uitkomsten van dit onderzoek te informeren.
30 juni | CU | Aangenomen: 113–37 |

Stemuitslag

D66VVDPROCDAJA21CUDENKPvdDSGPSPVolt50PLUS
PVVFVDMarkuszBBBKeijzer

Verkiezingsprogramma GL-PvdA

Stemverwachting: voor (erg zeker, 90%)

Argumenten voor: De partij streeft naar een controleerbare overheid met democratische controle op uitvoeringsinstanties [1]. Er is een sterke focus op een kritische en transparante overheid waarbij toezichthouders worden versterkt en monitoring essentieel is om het vertrouwen van burgers te behouden [2]. Daarnaast wil de partij dat de proportionaliteit en rechtsgelijkheid van overheidsoptreden gewaarborgd is [3] en onderzoekt zij de rol van het College voor de Rechten van de Mens bij het beoordelen van eenzijdig overheidshandelen [5]. Tevens is er aandacht voor het trekken van lessen uit het verleden om systeemfouten te voorkomen [4].

Argumenten tegen: Het verkiezingsprogramma bevat geen informatie die een argument vormt tegen het onderzoeken van de rechtmatigheid en evenredigheid van de besluitvorming door bestuursorganen.

Bronnen:

  1. "Een controleerbare overheid. Democratische controle op uitvoeringsinstanties als de Belastingdienst, het UWV, de IND en DUO wordt versterkt, met onafhankelijke klachtencommissies, periodieke burgerpanels en structurele rapportage aan het parlement."
  2. "Een kritische en transparante overheid. Zonder toezicht en handhaving verliest elke wet- en regelgeving haar kracht. Zo raken burgers het vertrouwen in de overheid kwijt. Daarom versterken we de positie van onze toezichthouders met mensen en middelen. We leggen hun onafhankelijkheid wettelijk vast. We geven ambtenaren ruimte om deel te nemen aan het publieke debat en hun mening vrij te uiten. Toezichthouders krijgen een sterkere, wettelijk verankerde positie om onafhankelijk te opereren. We versterken het Huis voor Klokkenluiders zodat melders van misstanden altijd beschermd zijn. Dat geldt zowel voor het toezicht op het Openbaar Bestuur, bijvoorbeeld de Algemene Rekenkamer, Nationale Ombudsman, Inspectie Openbare Orde en Veiligheid, als voor de andere sectoren, waaronder de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, Kansspelautoriteit, Autoriteit Consument en Markt, Autoriteit Persoonsgegevens, Inspectie Gezondheidszorg, en Onderwijsinspectie."
  3. "Geen discriminerende algoritmen en systemen. We verbeteren het toezicht op hoe de overheid data gebruikt en privacy beschermt. Bestaande toezichthouders, zoals de Autoriteit Persoonsgegevens, krijgen meer bevoegdheden, expertise en middelen om algoritmen en systemen te controleren op transparantie, uitlegbaarheid, proportionaliteit en discriminatie, en bij misstanden wordt er opgetreden of gehandhaafd. Overheidsorganisaties worden verplicht tot een impactanalyse op rechtsgelijkheid en grondrechten bij inzet van nieuwe technologie of data."
  4. "Collectief geheugen. We zoeken samen met de slachtoffers naar een passende manier om het toeslagenschandaal deel te maken van ons collectieve geheugen. Hierbij kijken we ook naar de lessen die we kunnen trekken over het systeem van de jeugdbescherming, zie ook hoofdstuk 'Basis op orde'."
  5. "College voor de Rechten van de Mens. We breiden de capaciteit van het College voor de Rechten van de Mens uit, zodat het effectiever kan optreden tegen structurele ongelijkheid en digitale discriminatie. Ook onderzoeken we de eventuele toekomstige rol van het College voor de Rechten van de Mens in het beoordelen van eenzijdig overheidshandelen."