Preventief onderzoek zonder verwijsbrief

De Minister moet de wet aanpassen zodat mensen in Nederland preventief gezondheidsonderzoek kunnen laten doen zonder verwijsbrief van een arts. Dit onderzoek wordt dan volledig zelf betaald. Nu moeten mensen naar het buitenland voor bijvoorbeeld darmonderzoek. Dit zorgt voor onnodig reizen en schade aan de Nederlandse economie. Vroegtijdige diagnose van kanker kan levens redden.

Motie van het lid Van Houwelingen over gezondheidsaanbieders ook zonder verwijsbrief preventief gezondheidsonderzoek laten aanbieden

De kamer, constaterende dat zonder verwijsbrief preventief gezondheidsonderzoek, waaronder bijvoorbeeld darmonderzoek, in Nederland in principe niet mag worden uitgevoerd; overwegende dat dergelijk onderzoek zonder verwijsbrief volledig privaat, dus niet uit de collectieve middelen, gefinancierd wordt en de zorgkosten niet onnodig verhoogt; overwegende dat, integendeel, bijvoorbeeld een vroegtijdige kankerdiagnose niet alleen levens maar ook medische behandelkosten kan besparen en daarmee een remmend effect heeft op de publiek gefinancierde zorgkosten die worden gemaakt; overwegende dat een dergelijk preventief gezondheidsonderzoek bovendien onnodige zorgen kan wegnemen bij Nederlanders die bevreesd zijn dat ze wellicht bijvoorbeeld kanker hebben; constaterende dat Nederlanders die een dergelijk preventief gezondheidsonderzoek willen laten uitvoeren, zonder verwijzing dus, nu gedwongen zijn om naar het buitenland uit te wijken; constaterende dat er daarom op dit moment veel klinieken net over de grens, bijvoorbeeld in Duitsland, gevestigd zijn die dergelijk preventief onderzoek verrichten, klinieken die gericht zijn op Nederlandse patiënten; constaterende dat dit alles onnodige reistijd en ongemak oplevert voor de patiënten en bovendien de Nederlandse werkgelegenheid en economie onnodig schade berokkent; constaterende dat dit alles dus niet alleen onbegrijpelijk, maar ook onwenselijk is; kst-29689-1343 ISSN 0921 - 7371 ’s-Gravenhage 2026 Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 689, nr. 1343 1 verzoekt de Minister de wet te wijzigen zodat gezondheidsaanbieders ook zonder verwijsbrief, en dus privaat gefinancierd, in Nederland preventief gezondheidsonderzoek, waaronder bijvoorbeeld darmonderzoek, mogen aanbieden.
18 juni | FVD | Verworpen: 36–113 |

Stemuitslag

PVVFVDMarkuszDENK
D66VVDCDAJA21BBBCUPvdDSGPSPVolt50PLUS

Verkiezingsprogramma SP

Stemverwachting: tegen (vrij zeker, 85%)

Argumenten voor: De partij benadrukt dat preventieve zorg en tijdig onderzoek essentieel zijn om levens te redden, leed te voorkomen en op de lange termijn aanzienlijke zorgkosten te besparen [1][2][6].

Argumenten tegen: De partij ziet de zorg als een recht en niet als een verdienmodel [5]. Zij zijn tegen de marktwerking in de zorg en willen voorkomen dat 'commerciële cowboys' de zorg overnemen [4]. Volgens de partij moet de zorg collectief georganiseerd en bekostigd worden, waarbij de behoeften van mensen centraal staan in plaats van winstcijfers [4]. Daarnaast stelt de partij dat commerciële partijen in de zorg niet thuishoren [7] en dat de vrije markt ertoe kan leiden dat winst belangrijker wordt gevonden dan de volksgezondheid [3].

Bronnen:

  1. "Tijdig onderzoek redt levens. De leeftijd van deelname aan bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker, prostaatkanker, borstkanker en darmkanker wordt vervroegd. Dit redt jaarlijks duizenden levens, voorkomt veel leed en bespaart honderden miljoenen aan zorgkosten."
  2. "Voorkomen is beter dan genezen. Daarom moet er niet bezuinigd worden op preventieve zorg die wordt gegeven vanuit de GGD, maar moet er worden geïnvesteerd. De inzet die door hen wordt gedaan op het gebied van voorlichting over vaccinaties, pandemische paraatheid en seksuele gezondheid bespaart ook een hoop kosten op de lange termijn."
  3. "Ziekte voorkomen is beter dan genezen. En goedkoper ook. Maar zolang bedrijven mogen verdienen aan het ziek maken van mensen, blijven we dweilen met de kraan open. Nergens wordt dat zo zichtbaar als in de supermarkt: bijna 80 procent van het aanbod is ongezond. De voedingsindustrie speelt met verslavende samenstellingen en agressieve marketing in op onze kwetsbaarheden en maakt daar miljardenwinsten mee. En daarna maakt de geneesmiddelenindustrie ons weer 'beter' met bijvoorbeeld hormoonpillen en spuiten om af te vallen. Daarmee heeft de vrije markt een dubbel verdienmodel op onze gezondheid. En de overheid kijkt toe. Net als bij de tabaksindustrie blijven winsten belangrijker dan volksgezondheid."
  4. "De zorg is geen markt. Dat wat van ons allemaal is, horen we niet over te laten aan commerciële cowboys. Door de markt uit de zorg te halen kunnen we de behoeften van mensen weer centraal zetten. In plaats van te bezuinigen gaan we weer investeren in een zorgstelsel dwat van ons allemaal is en waar we samen zeggenschap over hebben. We breken de macht van bedrijven en leggen de zeggenschap weer waar hij hoort: bij de zorgverleners en de mensen die zorg nodig hebben. Niet winstcijfers en bureaucratie, maar kwaliteit en toegankelijkheid komen centraal te staan. We verhogen de lonen en verlagen de werkdruk. Zo geven we zorgverleners het respect dat zij verdienen, een passende beloning en maken we dit onmisbare vak weer aantrekkelijk. Door te investeren maken we zorg beschikbaar in elke regio, zonder wachtlijsten, dichtgetimmerde loketten of verdwenen voorzieningen. Door collectief te organiseren en bekostigen, zorgen we dat zieke mensen zich kunnen richten op beter worden in plaats van rekeningen betalen. Zorg is van ons allemaal en moet weer dichtbij, betaalbaar en publiek worden."
  5. "3.1 Zorg is een recht, geen verdienmodel"
  6. "Niemand zonder zorg. We investeren in goede zorg dicht in de buurt en zonder lange wachttijden. We schaffen het eigen risico af en maken de zorgpremie inkomensafhankelijk, zodat je gezondheid niet langer afhangt van de dikte van je portemonnee. Door inzet op preventie voorkomen we leed voor mensen en kosten voor de samenleving."
  7. "Er komt een totaalverbod op private equity in de zorg. Commerciële bedrijven Private investeerders (private equity) die zorgorganisaties opkopen en kaal bezuinigen terwijl hun aandeelhouders er met de winst vandoor gaan, horen niet thuis in onze gezondheidszorg. We laten niet toe dat onze zorg en zorgverleners worden overgeleverd aan deze praktijken. Door dit soort Amerikaanse praktijken sluiten huisartsenposten, raken mensen hun vaste arts kwijt en wordt de zorg slechter en minder toegankelijk. We hebben juist huisartsen nodig die toegankelijk en onderdeel van een gemeenschap zijn."