Minder afhankelijkheid via middenmachten

De regering moet onderzoeken met welke middenmachten — landen met een gemiddelde wereldwijde invloed — Nederland kan samenwerken. Dit is nodig om minder afhankelijk te worden van andere landen voor belangrijke zaken zoals energie, medicijnen en grondstoffen. De wereldorde verandert snel en we kunnen niet meer blind vertrouwen op oude bondgenootschappen.

Motie van het lid Van Lanschot c.s. over in kaart brengen met welke middenmachten op welke terreinen intensiever kan worden samengewerkt

De kamer, overwegende dat de wereldorde snel verandert, waardoor Nederland en Europa niet meer vanzelfsprekend kunnen leunen op klassieke bondgenootschappen en handelsstromen; overwegende dat het daarom van belang is inzichtelijk te maken op welke vlakken Europa strategisch afhankelijk is van andere landen, bijvoorbeeld op het gebied van voedselzekerheid, kritieke grondstoffen, energie, technologie, geneesmiddelen en defensie-industrie; overwegende dat er in de samenwerking met middenmachten zoals India, Indonesië, Brazilië, Turkije, Marokko, Australië, Canada en de Golfstaten grote kansen liggen om de risico’s rond deze strategische afhankelijkheden te verminderen; verzoekt de regering om in de verdere uitwerking van de Beleidsbrief Buitenlandse Zaken in kaart te brengen met welke middenmachten op welke terreinen (zoals voedselzekerheid, kritieke grondstoffen, energie, technologie, geneesmiddelen en veiligheid) er potentie is om intensiever samen te werken en welke stappen we daarvoor moeten nemen.
20 mei | CDA, D66, VVD | Aangenomen: 147–3 |

Stemuitslag

Verkiezingsprogramma GL-PvdA

Stemverwachting: voor (erg zeker, 95%)

Argumenten voor: De partij streeft naar strategische autonomie en wil minder afhankelijk zijn van landen als China voor grondstoffen [1][6]. Om de economische weerbaarheid te vergroten, wil de partij zorgen voor diversere toeleveringsketens, zodat zij niet afhankelijk is van één leverancier of land [2][9]. Dit moet worden bereikt door wederzijds voordelige relaties aan te gaan met toeleverende landen [3]. De partij wil investeren in nieuwe partnerschappen met landen in Afrika, Zuid-Amerika en het Midden-Oosten om de eigen weerbaarheid te versterken [7]. Specifiek worden economische betrekkingen met de Golfstaten [4] en hechte samenwerking met Canada [8] genoemd. Daarnaast wil de partij de dreigingen in de wereld analyseren en de nationale weerbaarheid vergroten via een sterke diplomatie [5].

Argumenten tegen: Er zijn geen fragmenten in het programma die tegen het in kaart brengen van strategische afhankelijkheden of de samenwerking met middenmachten pleiten.

Bronnen:

  1. "Strategische autonomie. Om onze welvaart te behouden, moeten we als Europa minder afhankelijk worden van landen als China voor onze grondstoffen. Nederland zet zich in Europa in voor een grondstoffenstrategie en bekijkt hoe we edelmetalen op een duurzame manier zelf kunnen delven."
  2. "Meer strategische autonomie. De EU is voor te veel goederen te afhankelijk van externe partners. Daarom zorgen we voor meer diverse toeleveringsketens, gaan we efficiënter om met energie en grondstoffen en produceren we meer cruciale goederen zelf. We delven en verwerken grondstoffen in Europa met respect voor mensenrechten en bescherming van natuur en biodiversiteit. We investeren daarnaast in onze concurrentiepositie en onafhankelijkheid via technologie en onderzoek."
  3. "Economische weerbaarheid. Wereldwijd neemt de economische oorlogsvoering toe. Nederland en Europa moeten zich daarom actiever inzetten om de aanvoer en beschikbaarheid van kritieke grondstoffen te waarborgen. Dat doen we samen met het bedrijfsleven en door wederzijds voordelige, gelijkwaardige relaties aan te gaan met toeleverende landen."
  4. "Breder Midden-Oosten. Nederland voert een breder Midden-Oostenbeleid met aandacht zowel voor de mensenrechten als de economische betrekkingen met de Golfstaten als de fragielere staten die veel vluchtelingen opnemen. We kiezen voor een Nederlands en Europees beleid ten aanzien van deze kritische regio, waarin we ons onafhankelijker opstellen van de VS. Nederland zal helpen terreur en extremisme te bestrijden, inclusief de complexe oorzaken daarvan, en speelt actief in op nieuwe ontwikkelingen in de regio, zoals in Syrië en Libanon. We steunen zelfbeschikkingsrecht, democratische processen, vreedzame krachten, mensenrechtenorganisaties en emancipatoire vrouwenbewegingen in de hele regio. Dit is belangrijk om mogelijk te maken dat mensen in hun eigen economische en sociaal-culturele omgeving een stabiel bestaan kunnen opbouwen. We kiezen daarnaast voor stevige sancties op mensenrechtenschendingen."
  5. "We komen internationaal op voor vrede, veiligheid, welvaart, democratie en klimaatrechtvaardigheid. Daar hoort een sterke Nederlandse diplomatie bij. We draaien de bezuinigingen op onze ambassades en consulaten daarom terug. We investeren in ontwikkelingssamenwerking en relaties met gelijkgestemden om te komen tot effectieve uitkomsten in een wereld van veto's en moeizame internationale samenwerking. We bestrijden de gevaarlijke opkomst van autocratie in Europa en daarbuiten. We maken werk van samenwerkingen tussen landen, bedrijven en ngo's die investeren in kansen op economisch, sociaal en ecologisch gebied. We analyseren de dreigingen in de wereld, vergroten onze weerbaarheid en versterken daartoe de Nationale Veiligheidsraad."
  6. "China. We kiezen voor een realistisch en krachtig Europees Chinabeleid. Handel en samenwerking blijven nodig, vooral voor grondstoffen en goederen voor de energietransitie. Maar Europa moet strategische afhankelijkheden afbouwen, zich wapenen tegen economische chantage en ongewenste invloed weren. We maken met onze bondgenoten duidelijk dat mensenrechtenschendingen consequenties hebben, zoals onderdrukking van de Oeigoeren en Tibetanen, steun aan Rusland of agressie tegen Taiwan."
  7. "Samen staan we sterker. Veiligheid gaat over veel meer dan een hoger defensiebudget. Samen staan we sterker, in Europa en de wereld. We versterken de samenwerking binnen en buiten Europa. We stellen extra middelen beschikbaar voor diplomatie en voor het sneller en effectiever opkomen voor de verdediging van democratie, rechtsstaat en mensenrechten. De uitgaven aan ontwikkelingssamenwerking gaan omhoog. Daarmee kunnen we investeren in nieuwe partnerschappen met landen in Afrika, Zuid-Amerika en het Midden-Oosten. Zo helpen we conflicten voorkomen en versterken we ook onze eigen weerbaarheid."
  8. "Nauwe banden met gelijkgezinden. Ook al is het land geen deel meer van de EU, het Verenigd Koninkrijk hoort bij Europa en is een belangrijke bondgenoot. We pleiten voor hechte samenwerking op het gebied van veiligheid en defensie en diepere economische betrekkingen. Dat geldt ook voor landen als Noorwegen en Canada."
  9. "Eerlijke handel. Handel draagt bij aan brede welvaart en welzijn, hier en nu. We zorgen dat we belangrijke producten en grondstoffen uit meerdere landen kunnen halen, zodat we niet afhankelijk zijn van één leverancier of land. Dat is ook geopolitiek voor ons land van groot belang. We staan voor handelsverdragen waarin Europa niet alleen haalt, maar ook brengt door partnerlanden meer in staat te stellen zelf hun grondstoffen te verwerken tot eindproducten en deze te kopen. Het voorstel voor een verdrag tussen de EU en de Mercosur-landen voldoet op dit moment niet aan de voorwaarden. De winning van grondstoffen voor onze klimaattransitie mag niet bijdragen aan conflicten, milieuschade en uitbuiting elders. We stellen landen waarmee Nederland een bilateraal investeringsverdrag heeft voor dat verdrag te beëindigen, om een eind te maken aan ISDS-claims van bedrijven op basis van die verdragen. WTO-regels hervormen we zodat ze duurzame en gelijkwaardige handel bevorderen."