Kritiek op de overheid is geen extremisme

De regering moet uitdragen en borgen dat wantrouwen tegen de overheid niet als extremistisch wordt gezien. Diensten zoals de AIVD en NCTV mogen dit niet als een bedreiging voor de democratie behandelen. In een rechtsstaat is kritiek op de macht namelijk een belangrijk en rechtmatig onderdeel om de overheid te controleren.

Motie van het lid Van Meijeren over uitdragen dat wantrouwen jegens de overheid of democratische instituties niet ondermijnend of extremistisch is

De kamer, constaterende dat de overheid, onder meer in publicaties van de AIVD en NCTV over «anti-institutioneel extremisme», wantrouwen jegens de overheid en democratische instituties presenteert als bedreiging voor de democratische rechtsorde; overwegende dat in een rechtsstaat de macht wordt begrensd door het recht en dat kritiek op en wantrouwen jegens die macht daarvan een legitiem en wezenlijk onderdeel zijn; verzoekt de regering uit te dragen, en in de werkwijze van haar diensten te borgen, dat het enkel uitdragen van de opvatting dat de overheid of democratische instituties niet te vertrouwen zijn, op zichzelf geen ondermijnende of extremistische activiteit is.
24 juni | FVD | Verworpen: 37–113 |

Stemuitslag

PVVFVDMarkuszBBBKeijzer
D66VVDCDAJA21CUDENKPvdDSGPSPVolt50PLUS

Verkiezingsprogramma D66

Stemverwachting: voor (vrij zeker, 70%)

Argumenten voor: De partij streeft naar een vrije samenleving waarin mensen mogen zeggen wat ze vinden [1]. Ze willen het vertrouwen in de overheid herstellen door eerst zelf vertrouwen te geven [4] en de politiek opener te maken door beter te luisteren naar burgers [2][5]. Daarnaast wordt aangegeven dat het verlies van vertrouwen in het bestuur vaak een gevolg is van complexe en onpersoonlijke systemen [6].

Argumenten tegen: De partij waarschuwt voor de impact van populistische politici die het vertrouwen in instituties afbreken [1] en merkt op dat aanvallen op de rechtsstaat toenemen [2]. Het beschermen van de democratie en de liberale rechtsstaat is een prioriteit [3], waarbij het tonen van respect voor instituties essentieel is [5].

Bronnen:

  1. "Dat doen we door te bouwen aan een vrije en veerkrachtige samenleving. Een samenleving waar je je veilig voelt op straat, thuis en online. Waar je mag houden van wie je wil en mag zeggen wat je vindt. Waar je niet uit de rij wordt gehaald vanwege je huidskleur. En waarin iedereen kan stemmen, meepraten en meebeslissen. Een samenleving met vertrouwen in elkaar en in de toekomst. Maar die samenleving staat onder druk. Van buitenaf: autocratische regimes die met cyberaanvallen en desinformatie onze open samenleving aanvallen. Van de onderwereld: criminelen die onze wijken ontwrichten en ons bestuur ondermijnen. En druk van binnenuit: door populistische politici die verdeeldheid zaaien en het vertrouwen in instituties afbreken."
  2. "Steeds meer Nederlanders hebben het gevoel dat de politiek er niet is voor mensen zoals zij. We zien hoe leugens, haat en aanvallen op de rechtsstaat toenemen - ook in andere landen. In zo'n tijd is de democratie niet vanzelfsprekend. D66 wil de democratie beschermen én vernieuwen. Zo krijgt iedereen de ruimte om mee te praten, invloed te hebben en zeker te zijn van een eerlijk proces. We maken de politiek opener, luisteren beter, maken duidelijke keuzes en leggen eerlijk verantwoording af. Want alleen als mensen vertrouwen voelen, werkt democratie voor ons allemaal."
  3. "Democratie en veiligheid openen ons verkiezingsprogramma. En dat is vol overtuiging, want dit is de basis voor alles. Alleen als de democratie en de rechtsstaat stevig staan, kunnen we samen de grote doorbraken realiseren voor wonen, klimaat, onderwijs, zorg en economie. De afgelopen jaren hebben we in Nederland gezien wat er gebeurt als de politiek en democratie verzwakken. En we zien ook de afbrokkeling van de democratie in bijvoorbeeld de Verenigde Staten en Hongarije. Democratie kan kapot. Dat is een les die ons aanspoort. Voor D66 betekent dit dat we daarom eerst onze liberale rechtsstaat versterken."
  4. "We kunnen alle grote uitdagingen waar Nederland voor staat, alleen het hoofd bieden met een sterke, krachtige en betrouwbare overheid. Maar die overheid heeft in de afgelopen jaren te vaak het stuur uit handen gegeven. Te veel taken zijn uitbesteed aan consultants. Hierdoor hebben ambtenaren zelf minder kennis, en weet de overheid grote problemen niet op te lossen. Tegelijkertijd blijft de politiek onmogelijke beloftes doen, waardoor mensen teleurgesteld raken en het vertrouwen in het systeem verder daalt. D66 breekt hiermee. We bouwen een overheid die open en transparant is, met meer kennis en uitvoeringskracht, en minder verstikkende regels. We herstellen het vertrouwen van mensen in de overheid, door eerst vertrouwen te geven."
  5. "Democratie begint met vertrouwen in mensen. D66 wil mensen méér invloed geven op de beslissingen die hen aangaan. Niet iedere vier jaar, maar continu. Dat vraagt om verbetering en vernieuwing. Van politici verwachten wij dat ze luisteren naar mensen, juist ook naar diegenen die zich buitengesloten voelen. Dat ze respect tonen voor feiten, instituties en elkaar. En dat ze zich niet verschuilen achter regels of systemen, maar het goede voorbeeld geven: eerlijk en open. We versterken de controle op de macht. Dat houdt bestuurders scherp en zorgt voor betere besluiten."
  6. "Nu is de overheid vaak nog ingewikkeld, traag en onpersoonlijk. Toeslagen zijn te complex en belastingen treffen werkenden harder dan vermogenden. Mensen die recht hebben op steun durven die soms niet te vragen, uit angst om fouten te maken. Zo verliezen mensen het vertrouwen in politiek en bestuur."