Verkiezingsprogramma GL-PvdA

Stemverwachting: voor (vrij zeker, 80%)

Argumenten voor: De partij streeft naar een kritische en transparante overheid waarbij ambtenaren de ruimte hebben om hun mening vrij te uiten en deel te nemen aan het publieke debat ^[1]. Daarnaast wordt het demonstratierecht en de vrijheid van meningsuiting als kern van de democratie gezien ^[3], waarbij de vrijheid van meningsuiting van individuen bij het bestrijden van digitale beïnvloeding gerespecteerd moet worden ^[8]. Ook erkent de partij dat de overheid fouten kan maken die het vertrouwen kunnen schaden, wat de noodzaak voor democratische controle en bescherming tegen machtsmisbruik onderstreept ^[4][6].

Argumenten tegen: De partij wil de democratie met kracht verdedigen tegen aanvallen van extremen ^[2] en investeert in het tegengaan van radicalisering en extremisme ^[5]. Daarnaast moeten veiligheidsdiensten beter worden toegerust om ondermijning en desinformatie te herkennen en te bestrijden ^[7].

Bronnen:

1. "Een kritische en transparante overheid. Zonder toezicht en handhaving verliest elke wet- en regelgeving haar kracht. Zo raken burgers het vertrouwen in de overheid kwijt. Daarom versterken we de positie van onze toezichthouders met mensen en middelen. We leggen hun onafhankelijkheid wettelijk vast. We geven ambtenaren ruimte om deel te nemen aan het publieke debat en hun mening vrij te uiten. Toezichthouders krijgen een sterkere, wettelijk verankerde positie om onafhankelijk te opereren. We versterken het Huis voor Klokkenluiders zodat melders van misstanden altijd beschermd zijn. Dat geldt zowel voor het toezicht op het Openbaar Bestuur, bijvoorbeeld de Algemene Rekenkamer, Nationale Ombudsman, Inspectie Openbare Orde en Veiligheid, als voor de andere sectoren, waaronder de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, Kansspelautoriteit, Autoriteit Consument en Markt, Autoriteit Persoonsgegevens, Inspectie Gezondheidszorg, en Onderwijsinspectie."
2. "Onze democratische dijken versterken. Wereldwijd zijn extremen in opmars die de aanval openen op onze vrijheid, democratie en mensenrechten. Ook in Nederland klinken deze stemmen steeds luider. Wij zullen onze vrijheid en democratie met kracht verdedigen tegen aanvallen van extremen. We versterken onze democratische rechtsstaat en kiezen voor een sterke rechtspraak, vrije pers en stevige democratische controle."
3. "Verzeker het demonstratierecht. Wij staan pal voor het demonstratierecht. Het recht om te demonsteren behoort tot de kern van de democratie, ook wanneer dat botst met andere belangen. Daarbij hoort dat het openbaar gezag zich faciliterend opstelt bij demonstraties. Demonstranten dienen behandeld te worden als burgers die gebruikmaken van hun recht op vrijheid van meningsuiting. Ingrijpen gebeurt alleen wanneer dit strikt noodzakelijk is, zoals bij strafbare feiten. De burgemeester en de rechter beslissen of ingegrepen moet worden, niet de politiek. De politie moet de rechten en veiligheid van demonstranten waarborgen, bijvoorbeeld bij geweld of intimidatie van omstanders of tegendemonstranten. De politie is er bij uitstek om te de-escaleren. Mensen die de straat op gaan tegen buitenlandse repressie of om andere redenen en niet herkenbaar willen zijn moeten anoniem kunnen demonstreren."
4. "De rechtsstaat is het fundament van onze democratie. Ze beschermt mensen tegen willekeur, discriminatie en machtsmisbruik, en waarborgt vrijheid en gelijke rechten. Maar dat fundament staat onder druk. Door politici die uithalen naar rechters, journalisten, wetenschappers en burgemeesters, en die bevolkingsgroepen wegzetten. Die democratie steeds vaker uitleggen als enkel de wil van de meerderheid, terwijl het beschermen van minderheden en mensenrechten juist een onmisbaar onderdeel zijn van democratie. Door een overheid die burgers niet beschermt, maar verpulvert, zoals bij de toeslagenaffaire, de gaswinning in Groningen en fouten bij de IND en het UWV. Door reactionaire krachten in de samenleving die verworven rechten ter discussie stellen en groepen tegen elkaar opzetten."
5. "Extremisme, fascisme en radicalisering. We investeren in het voorkomen van radicalisering en extremisme, in het bijzonder onder jongeren. Nederland voert een actieve strategie om de opkomst van radicaal-rechts en fascistische stromingen tegen te gaan. We investeren in antifascistische samenwerking met democratische maatschappelijke bewegingen en partners die opkomen voor mensenrechten en rechtsstaat. Daarbij pakken we antisemitisme, moslimhaat, racisme en lhbti+ en vrouwenhaat aan, zie hoofdstuk 'Democratie, rechtsstaat en gelijke rechten'. We versterken signalering in het onderwijs, op sociale media en in de wijk. Jongeren die dreigen af te glijden, worden tijdig bereikt met hulp, perspectief en stevig tegenwicht. Veiligheid, weerbaarheid en preventie gaan hand in hand."
6. "Een controleerbare overheid. Democratische controle op uitvoeringsinstanties als de Belastingdienst, het UWV, de IND en DUO wordt versterkt, met onafhankelijke klachtencommissies, periodieke burgerpanels en structurele rapportage aan het parlement."
7. "Bestrijding desinformatie en maatschappelijke ondermijning. We richten een nationaal expertisecentrum op tegen desinformatie en beïnvloeding, dat media, scholen, overheid en burgers ondersteunt. Veiligheidsdiensten moeten beter toegerust zijn om desinformatie en ondermijning te herkennen en te bestrijden."
8. "Bestrijd digitale beïnvloeding. Sociale media worden misbruikt om mensen tegen elkaar op te hitsen en verkiezingen te beïnvloeden. Digitale beïnvloeding gebeurt door bots, AI-afbeeldingen en desinformatie en wordt gecoördineerd door kwaadwillende landen. We leren van andere EU-landen en eisen transparantie van techgiganten over hun algoritmen en verdachte campagnes. Altijd met respect voor de vrijheid van meningsuiting van privépersonen."