De kamer, constaterende dat Nederland in 2050 een volledig circulaire economie wil realiseren; overwegende dat deze transitie ook ruimtelijke randvoorwaarden vraagt en dat de Nota Ruimte hier nog beperkt aandacht aan besteedt; verzoekt de regering in de Nota Ruimte expliciet te borgen hoe ruimtelijke voorwaarden voor een circulaire economie worden meegenomen.

De kamer, constaterende dat datacenters en hyperscales leiden tot maatschappelijke onrust, maar verschillende overheden aangeven weinig hieraan te kunnen doen; overwegende dat deze ruimte- en milieu-intensieve bedrijvigheid vraagt om planning en regie op de ruimte; verzoekt de regering een nationale aanpak datacenters en datakabels op te stellen en die op te nemen in de Nota Ruimte.

De kamer, constaterende dat het kabinet water en bodem weer sturend wil laten zijn bij de afweging van ruimtelijke keuzes; overwegende dat de Nota Ruimte kaderstellend is voor ruimtelijke keuzes die provincies, gemeenten en waterschappen moeten maken; overwegende dat inhoudelijke beleidskeuzes alleen kunnen worden gemaakt en opgevolgd als de definitie van «water en bodem sturend» helder en eenduidig is en die eenduidigheid nu nog ontbreekt; overwegende dat een eenduidige definitie en een eenduidig kader een kans is om wederzijds begrip te bewerkstelligen tussen bijvoorbeeld de overheid en de agrarische sector, alsmede tussen overheden onderling, bijvoorbeeld ten behoeve van de woningbouw; draagt de regering op in de Nota Ruimte een heldere definitiebepaling van «water en bodem sturend» op te nemen, in lijn met het coalitieakkoord.

De kamer, overwegende dat er een wettelijke opdracht ligt hoge eisen te stellen aan dierwaardigheid en die te hanteren als uitgangspunt voor de ontwikkeling van de veehouderij; overwegende dat strengere eisen ook in de praktijk toepasbaar moeten zijn, zowel financieel als ruimtelijk, en dat veehouders om aan extra eisen te voldoen dus ook minimaal hun huidige veestapel moeten kunnen houden; verzoekt de regering om in de definitieve Nota Ruimte te borgen dat invulling gegeven moet worden aan het vergroten van het bouwblok op een agrarisch bedrijf als randvoorwaarde voor de eisen met betrekking tot dierwaardige veehouderij.

De kamer, constaterende dat het kabinet in de Nota Ruimte inzet op het hergebruik van vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) voor onder andere woningbouw; overwegende dat transformatie van voormalige agrarische erven naar woningen kan leiden tot nieuwe gevoeligheden voor geur, geluid en landbouwverkeer; overwegende dat hierdoor bestaande agrarische bedrijven in hun bedrijfsvoering en ontwikkelruimte kunnen worden beperkt; overwegende dat boeren die vaak al generaties lang in het gebied wonen en werken niet de dupe mogen worden van nieuw beleid of functiewijzigingen in hun omgeving; verzoekt de regering bij de transformatie van VAB-locaties naar woningen te borgen dat bestaande agrarische bedrijven niet worden beperkt in hun huidige bedrijfsvoering en toekomstige ontwikkelruimte; verzoekt de regering tevens te onderzoeken op welke wijze beter kan worden geborgd dat nieuwe bewoners in het buitengebied zich bewust zijn van het agrarische karakter van de omgeving.

De kamer, constaterende dat de ontwerpNota Ruimte inzet op hogere grondwaterstanden in veenweidegebieden om bodemdaling tegen te gaan; overwegende dat deze maatregelen grote gevolgen kunnen hebben voor agrarische bedrijven, dorpsgemeenschappen en de toekomst van jonge boeren in deze gebieden; constaterende dat in de huidige plannen wordt gesproken over «marktconforme vergoedingen» en «perspectief voor agrariërs», maar dat concrete uitwerking en financiële onderbouwing nog onvoldoende inzichtelijk zijn; verzoekt de regering om vóór definitieve besluitvorming over peilverhoging in veenweidegebieden helder inzicht te geven in de financiële gevolgen per hectare voor betrokken agrariërs, inclusief de verwachte waardedaling en exploitatieschade; verzoekt de regering te garanderen dat agrariërs volwaardig worden betrokken bij de gebiedsprocessen en daadwerkelijke zeggenschap krijgen over maatregelen die hun bedrijfsvoering raken; verzoekt de regering de Kamer hierover tijdig en volledig te informeren.

De kamer, constaterende dat Nederland door politieke keuzes zoals de keuzes op het gebied van circulaire economie, energietransitie, natuur- en waterkwaliteit en migratie een grote druk kent op de beschikbare ruimte; overwegende dat vanuit het perspectief van brede welvaart het opheffen van een dorp of gemeenschap nooit de uitkomst kan zijn; verzoekt de regering om in de Nota Ruimte te borgen dat keuzes nooit kunnen leiden tot het opheffen van hele dorpen en gemeenschappen.

De kamer, constaterende dat Nederland door politieke keuzes zoals de keuzes op het gebied van circulaire economie, energietransitie, natuur- en waterkwaliteit en migratie een grote druk kent op de beschikbare ruimte; overwegende dat slim ruimtegebruik door functiestapeling, ontwerpkracht en technische oplossingen noodzakelijk is; verzoekt de regering bij keuzes over de energietransitie en de toekomstige energiemix ruimte-efficiëntie sturend te maken en daarmee de ruimtelijke impact van de energietransitie te beperken.

De kamer, constaterende dat er in de Nota Ruimte belangrijke keuzes worden gemaakt voor de toekomstige ruimtelijke indeling van Nederland; overwegende dat de keuzes zoals gemaakt in de Nota Ruimte nog wel forse uitdagingen kennen en dat er aan de uitvoering van de Nota Ruimte geen investeringsagenda gekoppeld is; verzoekt de regering om voor de behandeling van de definitieve versie van de Nota Ruimte een overzicht te ontwikkelen voor de benodigde middelen om de ambities uit de Nota Ruimte te realiseren, en dit met de Kamer te delen.

De kamer, constaterende dat de Nota Ruimte een zelfbindend karakter heeft voor het Rijk, maar dat de nota richtinggevend zal zijn voor medeoverheden; overwegende dat goede samenwerking met regionale en lokale overheden van groot belang is om de ambities zoals vastgesteld in de Nota Ruimte te realiseren, maar dat de uitvoering van de nota ook adequaat geborgd dient te worden; verzoekt de regering om richting de definitieve versie van de Nota Ruimte in beeld te brengen hoe het richtinggevende karakter van de Nota Ruimte voldoende geborgd kan worden in bijvoorbeeld de uitvoeringsstrategie, teneinde de ambities en doelen vanuit de definitieve nota te realiseren.

De kamer, constaterende dat er grote behoefte en potentie is in de zogeheten New Towns voor de realisatie van meer woningen met nieuwbouw, optoppen en splitsen; overwegende dat het van belang is dat leefbaarheid, sociale ontwikkeling maar ook zaken als energiearmoede in de bestaande wijken worden meegenomen in relatie tot woningbouw in genoemde locaties, maar dat dit nog niet in de ontwerpNota Ruimte is opgenomen; verzoekt de regering niet alleen te komen met een verstedelijkingsstrategie voor grote steden, maar ook met een strategie ten bate van de leefbaarheid, sociale ontwikkeling en energiearmoede in de New Towns.

De kamer, constaterende dat in de ontwerpNota Ruimte regio’s zijn ingedeeld in categorieën op basis van de VISTA-strategie; overwegende dat het niet bevorderlijk is voor het tegengaan van de wooncrisis als er belemmeringen ontstaan voor regio’s inzake woningbouwambities op basis van de categorie waarin een regio is geplaatst; verzoekt de regering om met name voor de woningbouwambities geen belemmeringen op te werpen gebaseerd op in welke categorie een regio is geplaatst, maar om regio’s juist te ondersteunen in gewenste woningbouwontwikkelingen teneinde het woningtekort op te lossen.

De kamer, constaterende dat er in de ontwerpNota Ruimte wordt gewerkt met een strategie waarbij regio’s worden ingedeeld in een vijftal categorieën, welke gevolgen kunnen hebben voor de ontwikkeling van regio’s; overwegende dat er verschillen zitten tussen de ambitieniveaus van regio’s en de toegekende categorie binnen de VISTA-strategie, en dat er geen bandbreedte is opgenomen waardoor de eigen kenmerken, opgaven, ambities en ontwikkelmogelijkheden mogelijkerwijze niet tot hun recht komen; verzoekt de regering om de verschillende categorieën binnen de VISTAstrategie verder uit te werken en te verdiepen, teneinde de ambities en potentie van de verschillende regio’s zo veel als mogelijk te faciliteren en te benutten.

De kamer, constaterende dat in de ontwerpNota Ruimte samenwerking met medeoverheden van groot belang wordt geacht; overwegende dat de uitvoering van de Nota Ruimte bij verschillende ministeries zal worden belegd; overwegende dat de integrale aanpak van de Nota Ruimte ook vertaald moet worden naar een integrale aanpak bij de uitvoering van deze nota; verzoekt de regering in de uitvoeringsstrategie in te gaan op de samenhang tussen de bestaande overlegstructuren met medeoverheden, zoals de Bestuurlijke Overleggen Leefomgeving en de overleggen in het kader van het MIRT, en daarbij een integrale aanpak te hanteren.

De kamer, overwegende dat het PBL concludeert dat de Nota Ruimte onvoldoende ruimte biedt voor de uitbreiding en aanleg van nieuwe natuur; overwegende dat in het coalitieakkoord is afgesproken om in een bredere overweging met economie en ruimte de Natuurherstelverordening uit te voeren, het Natuurpact uit te voeren, en nieuwe afspraken te maken voor de periode na 2027; verzoekt de regering bij de verdere uitwerking van de Nota Ruimte de benodigde wijzigingen aan te brengen die noodzakelijk zijn om aan de natuurdoelen te voldoen.

De kamer, constaterende dat in de ontwerpNota Ruimte weliswaar aandacht is voor het stimuleren van wandelen, maar dat hier geen of nauwelijks concrete doelen en uitvoeringsplannen voor zijn opgenomen; overwegende dat wandelen bijdraagt aan de volksgezondheid en het welzijn van mensen, en dat de Nota Ruimte kansen biedt om een goede wandelinfrastructuur te stimuleren; verzoekt de regering in de definitieve Nota Ruimte meer in te zetten op het verbeteren van de wandelinfrastructuur, en hier samen met betrokken instanties concrete doelen en uitvoeringsplannen voor op te stellen.

De kamer, constaterende dat in de ontwerpNota Ruimte meer ruimte wordt geboden aan het bouwen van «een wijkje erbij», aansluitend op bestaande kernen, gemaximeerd op 100 woningen; overwegende dat dit in sommige gemeenten en dorpen te beperkt is, waardoor er kansen blijven liggen; verzoekt de regering in de definitieve Nota Ruimte de mogelijkheden voor «een wijkje erbij» uit te breiden naar 200 woningen.

De kamer, overwegende dat dubbel ruimtegebruik essentieel is om de ambities uit de ontwerpNota Ruimte te verwezenlijken, maar dat hiervoor soms nog obstakels bestaan; overwegende dat bijvoorbeeld agrarische activiteiten kunnen samengaan met de opwek van energie (agri-PV), maar dat voor gemeenten, agrariërs en andere betrokkenen nog veel onduidelijk is, waardoor dit soort projecten lastig van de grond komen; van mening dat agri-PV de voorkeur heeft boven enkelvoudige zonneparken op landbouwgronden; verzoekt de regering in gesprek te gaan met betrokkenen, zoals provincies, om te bezien waar ingezet kan worden op dubbel ruimtegebruik, en specifiek voor de toepassing van agri-PV obstakels weg te nemen en passende randvoorwaarden te scheppen.

De kamer, overwegende dat er voor leerlingen op de kader- en gemengde/ theoretische leerweg momenteel geen ruimte is om binnen de bestaande leerwegen af te wijken van de wettelijke eisen en meer praktijkgericht onderwijs te volgen, anders dan een leer-werktraject op het niveau van de basisberoepsgerichte leerweg; overwegende dat dergelijke maatwerkroutes kunnen bijdragen aan het voorkomen van schooluitval en mogelijk ook een oplossing kunnen bieden voor een deel van de thuiszittende/verzuimende leerlingen; verzoekt de regering te inventariseren in hoeverre er behoefte is om binnen de gemengde/theoretische leerweg meer ruimte te bieden om in afwijking van wettelijke eisen meer praktijkgericht onderwijs te geven aan leerlingen met geoorloofd verzuim die nog wel een diploma kunnen halen anders dan op basisniveau, en de Kamer te informeren over de uitkomsten.

De kamer, constaterende dat langdurige vrijstellingen van de leerplicht op lichamelijke of psychische gronden ertoe kunnen leiden dat leerlingen structureel buiten het onderwijs komen te staan; overwegende dat het uitgangspunt van de Leerplichtwet is dat iedere leerling onderwijs volgt en dat vrijstellingen tijdelijk en uitzonderlijk behoren te zijn; overwegende dat langdurige afwezigheid zonder perspectief op terugkeer de ontwikkeling van leerlingen schaadt; verzoekt de regering om in wet- en regelgeving te verduidelijken dat vrijstellingen op lichamelijke of psychische gronden steeds tijdelijk van aard zijn, periodiek (ten minste elke drie maanden) worden herbeoordeeld op basis van onafhankelijk medisch en onderwijskundig advies, en dat bij een nieuwe vrijstellingsaanvraag telkens opnieuw wordt beoordeeld of onderwijs voor de leerling mogelijk is.