De kamer, constaterende dat de door OCW gehanteerde financiële subsidie-eisen voor de maatschappelijke diensttijd (mdt) 2025 in de praktijk hebben geleid tot uitsluiting van met name anbi-organisaties en andere maatschappelijke organisaties met beperkt eigen vermogen; constaterende dat er in 2025 van de 281 ingediende aanvragen voor mdt-subsidie slechts 85 aanvragen zijn gehonoreerd en 196 zijn afgewezen, waaronder aanvragen van organisaties die sinds 2018 onderdeel uitmaken van het mdt-netwerk; overwegende dat mdt zich heeft bewezen als investering in sociale samenhang, burgerschap en talentontwikkeling van jongeren, en dat de rijksoverheid de afgelopen jaren heeft geïnvesteerd in de opbouw van een landelijk dekkend, duurzaam en weerbaar mdt-netwerk; overwegende dat de continuïteit van ervaren en kwalitatieve mdt-aanbieders en samenwerkingsverbanden van groot belang is voor het behoud van dit netwerk en voor het aanbod van mdt-trajecten aan jongeren; verzoekt de regering om bij de vormgeving van het subsidiekader voor de Subsidieregeling MDT voor 2026 en volgende jaren het mdt-netwerk op basis van kwaliteit expliciet te borgen, en daarbij maatregelen op te nemen die de continuïteit van bewezen kwalitatieve mdt-projecten en samenwerkingsverbanden waarborgen met aandacht voor landelijke spreiding, en een substantieel deel van het beschikbare budget te reserveren voor bestaande mdt-uitvoerders, met daarnaast ruimte voor nieuwe initiatieven.

De kamer, constaterende dat de inspectie werkt met het Onderwijsresultatenmodel; constaterende dat een van de vier indicatoren in het Onderwijsresultatenmodel de positie is van de leerling in leerjaar 3 in het voortgezet onderwijs ten opzichte van het basisschooladvies; constaterende dat als de positie van de leerling anders is dan het basisschooladvies dit tot een negatieve(re) score voor de middelbare school kan leiden; overwegende dat er gegronde redenen kunnen zijn waarom er gekozen wordt voor een praktische opleiding of anderszins passende onderwijsroute; overwegende dat in 2027 een grondige herziening van de onderzoekkaders en hierdoor ook van het Onderwijsresultatenmodel gepland staat; verzoekt de regering bij de herziening van de onderzoekkaders en het Onderwijsresultatenmodel het feit dat de keuze voor een andere onderwijsroute kan leiden tot een negatieve(re) score mee te nemen en te onderzoeken of dit kan worden bijgesteld in de nieuwe onderzoekkaders.

De kamer, constaterende dat recente uitspraken van het College voor de Rechten van de Mens de druk vergroten om islamitische gebedsruimtes in openbare scholen te normaliseren; overwegende dat het openbaar onderwijs niet dient te worden ingezet als instrument om islamisering via het onderwijs te bevorderen; verzoekt de regering islamitische gebedsruimtes binnen scholen, in het bijzonder in het openbaar onderwijs, wettelijk te verbieden en de Inspectie van het Onderwijs te belasten met de handhaving hiervan.

De kamer, constaterende dat Joodse studenten op scholen en universiteiten structureel worden geconfronteerd met intimidatie, bedreiging en onveiligheid; overwegende dat falend bestuur in het onderwijs directe gevolgen heeft voor de veiligheid van Joodse studenten; verzoekt de regering onderwijsinstellingen te verplichten bij antisemitische incidenten onmiddellijk disciplinaire maatregelen te nemen, waaronder schorsing of verwijdering, en instellingen die hierin nalatig zijn financieel en bestuurlijk te sanctioneren.

De kamer, constaterende dat wordt ingezet op een structurele investering in onderzoek en wetenschap richting de Lissabondoelstelling van 3% van het bbp aan publieke en private R&D-investeringen; van mening dat helderheid over de overheidsbijdrage aan investeringen in wetenschap en innovatie noodzakelijk is; verzoekt de regering om binnen de 3%-doelstelling expliciet in kaart te brengen welk aandeel noodzakelijk is voor publieke wetenschappelijke investeringen, daarbij inzichtelijk te maken welke gevolgen recente bezuinigingen hebben voor het behalen van dit wetenschappelijke aandeel en de Kamer hierover te informeren.

De kamer, constaterende dat leden van de raad van toezicht van universiteiten door de Minister van OCW worden benoemd, geschorst en ontslagen, en dat de Minister de raad van toezicht van hogescholen een aanwijzing kan geven; van mening dat de ministeriële stelselverantwoordelijkheid voor hogescholen en universiteiten niet mag betekenen dat de Minister politiek gemotiveerde invloed kan uitoefenen op hogeronderwijsinstellingen; verzoekt de regering om de institutionele onafhankelijkheid van hogeronderwijsinstellingen te waarborgen en daarvoor wetsvoorstellen aan de Kamer voor te leggen.

De kamer, constaterende dat mbo-studenten alleen bij hoge uitzondering restitutie van cursus- of lesgeld krijgen als zij vroegtijdig stoppen met hun studie, terwijl hbo- en wo-studenten automatisch en zonder voorwaarden hun collegegeld terugkrijgen; constaterende dat mbo-studenten een gelijkwaardige behandeling zouden moeten krijgen als het aankomt op de restitutie van het cursus- of lesgeld; verzoekt de regering het mogelijk te maken dat per schooljaar 2027–2028 mbo-studenten op dezelfde wijze restitutie van hun cursus- of lesgeld ontvangen als bij het collegegeld van hbo- en wo-studenten.

De kamer, constaterende dat nog steeds een deel van de studenten geen stagevergoeding ontvangt; overwegende dat in het coalitieakkoord Aan de slag is opgenomen dat een wettelijk verplichte stagevergoeding wordt ingevoerd; overwegende dat er nu een Kamermeerderheid is die voorstander is van de invoering van een wettelijke stagevergoeding; overwegende dat het voorbereidende werk voor deze wet reeds door de demissionaire regering is verricht en er een verkenning ligt met een aantal te maken afwegingen; spreekt uit dat de Kamer de geschetste afwegingen zo snel mogelijk moet bespreken; verzoekt de regering daarna voortvarend te starten met het opstellen en indienen van de wet die voorziet in een wettelijk verplichte stagevergoeding.

De kamer, overwegende dat het in een krappe arbeidsmarkt inefficiënt is als mbo-studenten en zijinstromers opnieuw examens moeten doen terwijl zij al aantoonbaar beschikken over basisvaardigheden in Nederlands, Engels en/of wiskunde; constaterende dat zijinstromers hierdoor onnodige drempels ervaren bij het afronden van hun opleiding, wat leidt tot demotivatie, vermijdbare uitval en vertragingen, juist in sectoren met grote arbeidstekorten; overwegende dat onder meer de MBO Raad, JOBmbo, NRTO, VNO-NCW en MKB-Nederland hebben verzocht om aanpassing van het vrijstellingenbeleid van de generieke vakken; overwegende dat de examencommissie een belangrijke rol speelt bij de beoordeling van vrijstellingsaanvragen en daarmee de diplomawaarde geborgd blijft; verzoekt de regering het vrijstellingenbeleid voor generieke examens in het mbo te verruimen, conform eerdere voorstellen van betrokken onderwijspartijen.

De kamer, constaterende dat er door het aankomende kabinet voor is gekozen om een Minister en een Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan te stellen; overwegende dat het nog niet duidelijk is hoe de portefeuilles verdeeld worden over de Minister en de Staatssecretaris; overwegende dat funderend onderwijs in de portefeuilleverdeling van bewindspersonen altijd ondergeschikt wordt gemaakt aan hoger onderwijs, hetgeen de indruk wekt dat hoger onderwijs belangrijker wordt gevonden; overwegende dat juist in het funderend onderwijs veel problemen spelen die met prioriteit moeten worden opgelost; verzoekt de regering om funderend onderwijs in de verdeling van portefeuilles niet ondergeschikt te maken aan het hoger onderwijs.

De kamer, constaterende dat het aankomende kabinet voornemens is om een staatscommissie in te stellen die de crisis in de leerprestaties van onze leerlingen op taal, lezen, schrijven en rekenen gaat onderzoeken; overwegende dat wetenschappelijk onderzoek aantoont dat leerprestaties van kinderen mede worden beïnvloed door hun thuissituatie, sociaaleconomische achtergrond, deelname aan voorschoolse educatie en het moment van selectie in het onderwijs; verzoekt de opdracht aan de staatscommissie te verrijken met een analyse van de oorzaken van verschillen tussen scholen en leerlingen en daarbij in ieder geval het effect van voor- en vroegschoolse educatie, kinderopvang en vroegselectie mee te nemen.

De kamer, constaterende dat Kamerbreed is uitgesproken dat de afhankelijkheid van commerciële detacherings- en uitzendbureaus in het onderwijs onwenselijk is en dat onderwijsregio’s zelf publieke invalpools kunnen organiseren; constaterende dat hiervan in meerdere regio’s al succesvolle voorbeelden bestaan; overwegende dat in 2023 in het primair onderwijs circa 245 miljoen en in het voortgezet onderwijs circa 205 miljoen werd uitgegeven aan commerciële inhuur van leraren; overwegende dat publiek onderwijsgeld zo veel mogelijk ten goede moet komen aan het onderwijs en de positie van leraren; verzoekt de regering om bindende afspraken te maken met het onderwijsveld om commerciële inhuur stapsgewijs af te bouwen, publieke invalpools in alle onderwijsregio’s te versterken en te borgen dat scholen per schooljaar 2028–2029 uitsluitend gebruikmaken van publieke invalpools.

De kamer, constaterende dat de Inspectie van het Onderwijs scholen in het voortgezet onderwijs beoordeelt op basis van het Onderwijsresultatenmodel met de indicatoren doorstroom in de onderbouw en bovenbouw, eindexamencijfers en positie ten opzichte van het basisschooladvies; overwegende dat scholen die inclusief onderwijs bieden relatief meer leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften hebben en hierdoor onbedoeld lager kunnen scoren binnen dit model; overwegende dat inclusief onderwijs niet ontmoedigd mag worden door perverse prikkels in de beoordeling van scholen; verzoekt de regering de Inspectie van het Onderwijs bij de herziening van de onderzoekskaders de opdracht mee te geven om de kaders zo aan te passen dat het bieden van inclusief onderwijs niet nadelig uitwerkt voor de beoordeling van scholen, en de Kamer hier voor de behandeling van de begroting van 2027 over te informeren.

De kamer, constaterende dat het mbo-onderwijs kampt met dalende studentenaantallen en een verouderd financieringsmodel; overwegende dat de Nederlandse arbeidsmarkt het mbo-talent nodig heeft voor onder andere de zorg, de bouw, de energietransitie en de digitaliseringsopgave; verzoekt de Minister een analyse te maken van de verwachte inschatting van de instroom van studenten op het mbo voor de korte en middellange termijn, hierbij specifiek het rapport van de staatscommissie voor demografie mee te nemen en de verwachte ontwikkelingen in tekortsectoren; verzoekt de Minister te onderzoeken welke maatregelen effectief zijn om de instroom richting deze sectoren te bevorderen en zich hierbij niet te laten beperken tot de huidige taboes.

De kamer, constaterende dat de Kamer al diverse moties heeft aangenomen op het gebied van veiligheid in het hoger onderwijs en op hogeronderwijsinstellingen, zoals de motie op stuk nr. 1216 (31 288) en de motie op stuk nr. 1217 (31 288); overwegende dat de fysieke, digitale en sociale veiligheid onder druk blijven staan in het hoger onderwijs, bijvoorbeeld door de toegenomen onveiligheid van Joodse studenten en medewerkers; verzoekt de regering om een nulmeting van het veiligheidsbeleid in het hoger onderwijs uit te voeren.

De kamer, overwegende dat er jaarlijks 4 miljoen euro gaat naar leerlingen- en ouderorganisaties die de belangen van die groepen in het onderwijs vertegenwoordigen; overwegende dat leerlingen en ouders cruciaal zijn in het stelsel van onderwijs en dat dus ondersteuning aan die organisaties rechtvaardig en belangrijk is; constaterende dat sommige organisaties wel en andere organisaties geen aanspraak maken op het bestaande budget; verzoekt de regering te onderzoeken waarom deze organisaties deze instandhoudingssubsidies ontvangen en hoe andere organisaties ook aanspraak kunnen maken op het bestaande budget, en de Kamer hierover voor de begrotingsbehandeling van 2027 te informeren.

De kamer, constaterende dat in het coalitieakkoord Aan de slag wordt voorgesteld leraren aantoonbaar meer tijd te geven voor professionele ontwikkeling; overwegende dat de belangrijkste factor voor het vergroten van onderwijskwaliteit bestaat uit de vakinhoudelijke kennis en pedagogischdidactische vaardigheden van leraren onder professioneel onderwijskundig leiderschap van een schoolleider; overwegende dat het van grote waarde is om deze professionele ontwikkeling in teamverband vorm te geven, zodat specialisatie mogelijk wordt en kennisuitwisseling binnen het lerarenteam wordt gestimuleerd; overwegende dat draagvlak bij de beroepsgroep onmisbaar is bij het realiseren en benutten van meer tijd voor professionele ontwikkeling; verzoekt de regering zo snel mogelijk met de beroepsgroep in gesprek te gaan over de vormgeving van de tijd voor professionele ontwikkeling in teamverband en daarbij heldere doelen te stellen.

De kamer, constaterende dat CO2-verwijdering, met name via direct air capture (DAC) en direct ocean capture (DOC), een noodzakelijke aanvulling is op emissiereductie om klimaatdoelen te halen; constaterende dat opschaling van direct air capture en direct ocean capture in Nederland achterblijft door gebrek aan marktvraag en investeringszekerheid, terwijl andere landen publieke inkoopprogramma’s ontwikkelen; overwegende dat een stabiele vraag en duidelijke kwaliteitseisen nodig zijn voor innovatie en opschaling; verzoekt de regering de mogelijkheden te onderzoeken voor een meerjarig publiek inkoopprogramma voor direct air capture en direct ocean capture, en de Kamer hierover te informeren.

De kamer, constaterende dat de Britse veiligheidsdiensten klimaatverandering en biodiversiteitsverlies hebben onderzocht en waarschuwen voor grensoverschrijdende veiligheidsrisico’s zoals natuurrampen, voedsel- en wateronzekerheid, ziekten, migratie en geopolitieke spanningen; overwegende dat een gecoördineerde Europese aanpak nodig is om deze risico’s in kaart te brengen en aan te pakken; verzoekt de regering de Nederlandse veiligheidsdiensten een vergelijkbare risicoanalyse te laten uitvoeren, dit onderwerp bij Europese collega’s te agenderen met als doel een gecoördineerd Europees onderzoek, en de Kamer hierover binnen zes maanden te informeren.

De kamer, constaterende dat Nederland achterloopt op het Europese doel van 15% interconnectiecapaciteit in 2030 en dat een geïntegreerd Europees stroomnet, zoals ook benadrukt in het Draghirapport, cruciaal is voor de energietransitie, terwijl investeringen in grensoverschrijdende verbindingen achterblijven; overwegende dat een sterker Europees stroomnet nodig is voor hernieuwbare energie, minder netcongestie en grotere leveringszekerheid; verzoekt de regering versneld te investeren in grensoverschrijdende hoogspanningsverbindingen en actief gebruik te maken van het instrument Connecting Europe Facility for Energy.