De kamer, constaterende dat de stijgende zeespiegel effect heeft op de inrichting van ons land; constaterende dat de Unie van Waterschappen stelt dat zeespiegelstijging en extreem weer vragen om nu ruimte te reserveren voor onder andere rivieren, waterberging en waterbeperking; verzoekt de regering om in de Nota Ruimte genoeg ruimte te reserveren voor rivieren en dijken op de lange termijn en om meer ruimte te maken voor natuurlijke vormen van kustverdediging.

De kamer, verzoekt de regering om het in het regeerakkoord verwoorde principe «water en bodem sturend» integraal te borgen in de Nota Ruimte, met de duidelijke richtlijnen die daarbij horen, zo veel mogelijk in lijn met de adviezen van het PBL.

De kamer, constaterende dat de milieueffectrapportage stelt dat met de ontwerpNota Ruimte op het gebied van natuur- en waterkwaliteit (wettelijke) afspraken niet worden gehaald; verzoekt de regering de Nota Ruimte ten minste juridisch houdbaar te maken en in lijn met de bestaande afspraken.

De kamer, constaterende dat het PBL vaststelt dat de optelsom van ruimteclaims in de ontwerpNota Ruimte groter is dan de ruimte die in Nederland beschikbaar is, en dat er daarom scherpe keuzes moeten worden gemaakt, waarbij dilemma’s en trade-offs expliciet worden benoemd; constaterende dat het PBL adviseert om niet alleen aandacht te hebben voor de groeiende ruimtebehoefte voor diverse functies, maar ook voor waar het met minder ruimte kan, en om ruimteclaims kritischer te beschouwen; verzoekt de regering om in de definitieve Nota Ruimte dit advies van het PBL op te volgen en dus zo veel mogelijk te expliciteren waarop ruimte bespaard gaat worden.

De kamer, constaterende dat de regio Emmen in het ontwerp van de Nota Ruimte valt onder de strategie «versterken»; overwegende dat de betere bereikbaarheid dankzij de komst van de Nedersaksenlijn, de wegcorridor A28-A37-E233, en de ligging tussen kennispoorten Zwolle, Twente en Groningen de ontwikkelpotentie van de regio Emmen aangeven; overwegende dat het kennis- en innovatienetwerk van de regio Emmen wordt versterkt door de beschikking over een groot industriepark en de voorgenomen vestiging van onderwijs- en onderzoeksactiviteiten van de Rijksuniversiteit Groningen bij Greenwise Campus; verzoekt de regering in de definitieve Nota Ruimte de regio Emmen onder de strategie «initiëren» te laten vallen.

De kamer, constaterende dat Nederland een open economie is, met een sterke en innovatieve industrie en logistiek en een sterk en innovatief bedrijfsleven, die afhankelijk is van voldoende ruimte voor bedrijvigheid; overwegende dat bedrijventerreinen cruciaal zijn voor economische groei, innovatie, energiehubs, circulaire economie en data-infrastructuur; overwegende dat economische clusters van groot belang zijn voor de Nederlandse economie en autonomie; overwegende dat bestaande bedrijventerreinen door lokale ruimtelijke afwegingen, zoals woningbouw, vaak onder druk komen te staan; overwegende dat Nederland zich geen nettoafname van bedrijventerreinoppervlak kan permitteren; verzoekt de regering het uitgangspunt te hanteren dat er geen nettoafname van bedrijventerreinoppervlak plaatsvindt en dit uitgangspunt ruimtelijk te borgen, in het bijzonder rondom belangrijke economische clusters.

De kamer, constaterende dat Nederland blijft groeien en dat hierdoor de druk op de woningmarkt groot blijft; overwegende dat er de komende jaren minstens 30 grootschalige woningbouwlocaties moeten worden ontwikkeld om het woningtekort terug te dringen; verzoekt de regering om grootschalige woningbouwlocaties expliciet als zwaarwegend nationaal belang te verankeren in de ruimtelijke keuzes van het Rijk, met name in de Nota Ruimte.

De kamer, constaterende dat in de Nota Ruimte wordt beschreven dat de bevolking richting 2050 kan groeien tot circa 22 miljoen inwoners; constaterende dat volgens de nota de bevolking in 2070 kan doorgroeien tot circa 24 miljoen inwoners; constaterende dat de natuurlijke bevolkingsgroei in Nederland negatief is en bevolkingsgroei derhalve hoofdzakelijk het gevolg is van migratie; overwegende dat deze bevolkingsgroei leidt tot een grote woningbouwopgave en toenemende druk op ruimte, landschap en leefomgeving; overwegende dat het wenselijk is dat de bevolking van Nederland zich stabiliseert en niet verder groeit; verzoekt de regering om in de verdere uitwerking van de Nota Ruimte volwaardig uit te werken hoe Nederland ruimtelijk wordt ingericht bij een stabiele bevolking van circa 18 miljoen inwoners.

De kamer, constaterende dat de ontwerpNota Ruimte grote ruimtelijke reserveringen bevat voor wind- en zonne-energie; overwegende dat kernenergie een betrouwbare energiebron is met een zeer beperkte ruimtelijke en ecologische footprint; overwegende dat Nederland een klein en dichtbevolkt land is waarin ruimte schaars is; verzoekt de regering bij de verdere uitwerking van de Nota Ruimte kernenergie als voorkeursoptie te hanteren voor de nationale energievoorziening vanwege het beperkte ruimtebeslag.

De kamer, constaterende dat het toetsingsadvies van de Commissie mer recent is gepubliceerd, waarin valt te lezen dat veel doelen niet worden gehaald; verzoekt de regering om in de Nota Ruimte uit te werken hoe de doelen voor natuur, waterkwaliteit, landschap en erfgoed wel gehaald kunnen worden.

De kamer, constaterende dat de regio Noord-Holland Noord grote groeipotentie heeft, zowel voor de woningvraag als voor arbeidsplaatsen; constaterende dat er in de Nota Ruimte geen aandacht is voor de Energiehaven IJmond; overwegende dat de regio Noord-Holland Noord alsook de energiehaven belangrijk zijn voor grote ruimtelijke vraagstukken; verzoekt de regering aan Noord-Holland Noord het ontwikkelperspectief Stimuleren toe te kennen; verzoekt de regering om de Energiehaven IJmond expliciet te benoemen in de Nota Ruimte en de uitvoeringsagenda.

De kamer, constaterende dat veel ruimtelijke opgaven samenkomen; overwegende dat gebiedsgericht werken bijdraagt aan een integrale aanpak van ruimtelijke opgaven; verzoekt de regering om binnen de uitvoering van de Nota Ruimte te onderzoeken hoe via gebiedsgerichte arrangementen middelen van verschillende ministeries kunnen worden gebundeld, zodat de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening regie kan voeren op integrale ruimtelijke afwegingen.

De kamer, constaterende dat veel gemeenten een tekort aan sportaccommodaties en buitensportruimte hebben en dat sportvoorzieningen bij gebiedsontwikkeling vaak te laat worden meegenomen; overwegende dat nieuwe wijken alleen gezond en leefbaar kunnen groeien wanneer er ruimte is voor sport; verzoekt de regering om ruimte voor sport, bewegen en spelen onderdeel te maken van de definitieve Nota Ruimte en gemeenten te stimuleren de VWS-richtlijnen hiervoor te benutten.

De kamer, constaterende dat Nederland in 2050 een volledig circulaire economie wil realiseren; overwegende dat deze transitie ook ruimtelijke randvoorwaarden vraagt en dat de Nota Ruimte hier nog beperkt aandacht aan besteedt; verzoekt de regering in de Nota Ruimte expliciet te borgen hoe ruimtelijke voorwaarden voor een circulaire economie worden meegenomen.

De kamer, constaterende dat datacenters en hyperscales leiden tot maatschappelijke onrust, maar verschillende overheden aangeven weinig hieraan te kunnen doen; overwegende dat deze ruimte- en milieu-intensieve bedrijvigheid vraagt om planning en regie op de ruimte; verzoekt de regering een nationale aanpak datacenters en datakabels op te stellen en die op te nemen in de Nota Ruimte.

De kamer, constaterende dat het kabinet water en bodem weer sturend wil laten zijn bij de afweging van ruimtelijke keuzes; overwegende dat de Nota Ruimte kaderstellend is voor ruimtelijke keuzes die provincies, gemeenten en waterschappen moeten maken; overwegende dat inhoudelijke beleidskeuzes alleen kunnen worden gemaakt en opgevolgd als de definitie van «water en bodem sturend» helder en eenduidig is en die eenduidigheid nu nog ontbreekt; overwegende dat een eenduidige definitie en een eenduidig kader een kans is om wederzijds begrip te bewerkstelligen tussen bijvoorbeeld de overheid en de agrarische sector, alsmede tussen overheden onderling, bijvoorbeeld ten behoeve van de woningbouw; draagt de regering op in de Nota Ruimte een heldere definitiebepaling van «water en bodem sturend» op te nemen, in lijn met het coalitieakkoord.

De kamer, overwegende dat er een wettelijke opdracht ligt hoge eisen te stellen aan dierwaardigheid en die te hanteren als uitgangspunt voor de ontwikkeling van de veehouderij; overwegende dat strengere eisen ook in de praktijk toepasbaar moeten zijn, zowel financieel als ruimtelijk, en dat veehouders om aan extra eisen te voldoen dus ook minimaal hun huidige veestapel moeten kunnen houden; verzoekt de regering om in de definitieve Nota Ruimte te borgen dat invulling gegeven moet worden aan het vergroten van het bouwblok op een agrarisch bedrijf als randvoorwaarde voor de eisen met betrekking tot dierwaardige veehouderij.

De kamer, constaterende dat de ontwerpNota Ruimte inzet op hogere grondwaterstanden in veenweidegebieden om bodemdaling tegen te gaan; overwegende dat deze maatregelen grote gevolgen kunnen hebben voor agrarische bedrijven, dorpsgemeenschappen en de toekomst van jonge boeren in deze gebieden; constaterende dat in de huidige plannen wordt gesproken over «marktconforme vergoedingen» en «perspectief voor agrariërs», maar dat concrete uitwerking en financiële onderbouwing nog onvoldoende inzichtelijk zijn; verzoekt de regering om vóór definitieve besluitvorming over peilverhoging in veenweidegebieden helder inzicht te geven in de financiële gevolgen per hectare voor betrokken agrariërs, inclusief de verwachte waardedaling en exploitatieschade; verzoekt de regering te garanderen dat agrariërs volwaardig worden betrokken bij de gebiedsprocessen en daadwerkelijke zeggenschap krijgen over maatregelen die hun bedrijfsvoering raken; verzoekt de regering de Kamer hierover tijdig en volledig te informeren.

De kamer, constaterende dat Nederland door politieke keuzes zoals de keuzes op het gebied van circulaire economie, energietransitie, natuur- en waterkwaliteit en migratie een grote druk kent op de beschikbare ruimte; overwegende dat vanuit het perspectief van brede welvaart het opheffen van een dorp of gemeenschap nooit de uitkomst kan zijn; verzoekt de regering om in de Nota Ruimte te borgen dat keuzes nooit kunnen leiden tot het opheffen van hele dorpen en gemeenschappen.

De kamer, constaterende dat Nederland door politieke keuzes zoals de keuzes op het gebied van circulaire economie, energietransitie, natuur- en waterkwaliteit en migratie een grote druk kent op de beschikbare ruimte; overwegende dat slim ruimtegebruik door functiestapeling, ontwerpkracht en technische oplossingen noodzakelijk is; verzoekt de regering bij keuzes over de energietransitie en de toekomstige energiemix ruimte-efficiëntie sturend te maken en daarmee de ruimtelijke impact van de energietransitie te beperken.